OPEN Repository

Welcome to OPEN - the Repository of Open Scientific Publications, run by the Interdisciplinary Centre for Mathematical and Computational Modelling, University of Warsaw, previously operating as the CeON Repository. The Repository enables Polish researchers from all fields to openly share their articles, books, conference materials, reports, doctoral theses, and other scientific texts.

Publications in the Repository are indexed by the most important search engines and aggregators and downloaded by users worldwide. We invite you to create an account, deposit your publications, and use the resources of the Repository.

22799 archived items

Recent Submissions

Item
The influence of stand and habitat characteristics on the occurrence of pine sawflies Diprion pini L. and Gilpinia virens (Klug) (Hymenoptera, Diprionidae) in selected areas of northern Poland
(Instytut Badawczy Leśnictwa (Forest Research Institute), Sękocin Stary, Poland, 2020-09-16) Gawęda, Piotr; Grodzki, Wojciech; Forest Protection Unit in Gdańsk, Poland; Forest Research Institute, Department of Mountain Forestry, Kraków
Pine sawflies (Hymenoptera: Diprionidae) belong to the most common pests of Scots pine Pinus sylvestris l. in the area of the Regional Directorates of State Forests in Toruń and Gdańsk. The two most destructive species, Diprion pini l. in the area of Puszcza Bydgoska and Gilpinia virens (Klug) in Bory Tucholskie, were investigated in this study. Our main aim was to characterise the two species in the Bydgoszcz Forest District in RDSF in Toruń and Kaliska in RDSF in Gdańsk, respectively, based on data gathered during outbreaks between 1991 and 2011. For this purpose, a geometric database was created, containing information about the year of outbreak, number of larvae observed after tree felling as well as selected stand and site features including stand age and species composition, stocking index, canopy closure, site index, humidity and fertility. By analysing the occurrence of both species in relation to stand and site features, we were able to determine their environmental requirements, which are quite different from one another. D. pini preferred older stands, with a stocking index between 0.8–0.9, growing on fresh and dry coniferous sites, while species composition (share of pine), canopy closure or site index did not have any influence on its abundance. G. virens preferred middle-aged pure pine stands, with relatively open canopies, on fresh coniferous sites and poorer soils. The stocking index did not affect its occurrence.
Item
Zastosowanie geoinformatyki w leśnictwie
(Instytut Badawczy Leśnictwa (Forest Research Institute), Sękocin Stary, Poland, 2019-10-15) Stereńczak, Krzysztof; Instytut Badawczy Leśnictwa, Sękocin Stary
W dniach 12–14 marca 2019 r. w Instytucie Badawczym Leśnictwa odbyła się XI Sesja Zimowej Szkoły Leśnej (ZSL), której tematem było „Zastosowanie geoinformatyki w leśnictwie”. Współorganizatorem Sesji była Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych. Merytoryczne aspekty XI Sesji zostały przygotowane i opracowane przez Radę Programową Zimowej Szkoły Leśnej w składzie: prof. dr hab. Andrzej Grzywacz, prof. dr hab. Jacek Hilszczański, dr inż. Krzysztof Janeczko, prof. dr hab. Andrzej Klocek, mgr inż. Jacek Przypaśniak, mgr inż. Marek Roman, dr inż. Jacek Sagan, dr hab. Krzysztof Stereńczak, prof. IBL (przewodniczący), mgr inż. Adam Wasiak, prof. dr hab. Tomasz Zawiła-Niedźwiecki. Rada Programowa określiła nie tylko zakres problematyki XI Sesji, ale także propozycje tematyczne referatów zamawianych oraz wytypowania ich autorów. W trakcie XI Sesji referaty wygłosili zaproszeni goście zagraniczni reprezentujący Remote Sensing Research and Consulting Ltd. (Szwajcaria), Wyższą Szkołę Techniczną w Zurychu (Szwajcaria), Norweski Uniwersytet Przyrodniczy – NMBU, Federalny Instytut Badawczy Lasu, Śniegu i Krajobrazu (Szwajcaria), Uniwersytet we Fryburgu (Niemcy), Uniwersytet Florencki (Włochy), Instytut Geografii i Geoekologii i Instytut Technologii w Karlsruhe (Niemcy), Instytut Lasu im. Sukaczewa Syberyjskiej Filii Rosyjskiej Akademii Nauk, Federalne Centrum Badawcze «Krasnoyarsk Science Center SB RAS» i Syberyjski Uniwersytet Federalny (Rosja) oraz Uniwersytet w Cambridge (Wielka Brytania). Poza gośćmi z zagranicy na Zimowej Szkole Leśnej wystąpiło szerokie grono autorów z Polski, prezentujących wiele przykładów wykorzystania geoinformatyki w leśnictwie. W tym miejscu składam serdeczne podziękowanie autorom za przygotowanie i wygłoszenie interesujących referatów, a także za opracowanie tekstów wystąpień, które znajdą Państwo w niniejszych materiałach posesyjnych. W XI Sesji ZSL wzięło udział prawie 400 osób reprezentujących m.in.: kierownictwo Lasów Państwowych oraz jednostki organizacyjne PGL LP i Ministerstwo Środowiska. Najliczniejszą grupę słuchaczy Szkoły stanowili zarówno geomatycy reprezentujący szeroko rozumiany świat nauki, jak i firmy zajmujące się wdrożeniami i praktyką, pracownicy nadleśnictw oraz biur urządzania lasu i geodezji leśnej, na co dzień korzystających z narzędzi geoinformatycznych. Liczne grono stanowili przedstawiciele ośrodków naukowych, a także studentów polskich wydziałów leśnych.
Item
Growth of broadleaved species on post-agricultural lands introduced during the process of stand conversion with a use of artificial gaps
(Instytut Badawczy Leśnictwa (Forest Research Institute), Sękocin Stary, Poland, 2019-12-15) Zachara, Tadeusz; Forest Research Institute, Department of Silviculture and Genetics of Forest Trees, Sękocin Stary
This paper presents results on the restoration of Scots pine stands established on post-agricultural lands undergoing conversion into mixed stands. Sessile oak (Quercus petraea), common beech (Fagus sylvatica) and small-leaved lime (Tilia cordata) seedlings were planted in artificially created gaps (0.02 ha to 0.05 ha each) cut in six experimental plots (Forest Districts: Bielsk, Krynki, Sobibór, Dobieszyn, Skrwilno and Łupawa) located in 20–25-years-old pine stands. The experimental plots were spread across northern, central and eastern Poland and affected by root-rot fungus (Heterobasidion annosum). Nine years after planting, the number of individual trees and shrub species, their height sum and average height were calculated for fenced artificial gaps (LSO) as well as non-fenced artificial gaps (LSN) and compared to natural gaps (LN) and non-disturbed neighboring stands (D). Results were calculated separately for the planted species (oak, lime and beech) but combined for all other species. The results indicate satisfactory restoration in all of the investigated plots except in Krynki, which is located in a relatively poor site. Significant differences appeared between height sum as well as average height of planted species in fenced compared to non-fenced gaps. Furthermore, in both, natural and artificial gaps, the species composition of the young generation was enriched with natural regeneration of pioneer species, mainly silver birch (Betula pendula), rowan (Sorbus aucuparia) and aspen (Populus tremula).
Item
Społeczne i ekonomiczne aspekty pozaprodukcyjnych funkcji lasu i gospodarki leśnej – wyniki badań opinii społecznej
(Instytut Badawczy Leśnictwa (Forest Research Institute), Sękocin Stary, Poland, 2018-09-15) Gołos, Piotr; Instytut Badawczy Leśnictwa, Sękocin Stary
„...Lasy stanowią istotny element struktury przestrzennej każdego kraju. Decyduje o tym ich wielofunkcyjność, rola w kształtowaniu procesów ekologicznych zachodzących w środowisku przyrodniczym oraz ich wpływ na jakość życia człowieka [Degórski 2013]. Od zarania cywilizacji las tworzył określony zbiór warunków zwiększających szanse, a nawet niezbędnych do przeżycia ludzi. Przez tysiąclecia warunki te polegały na dostarczaniu różnych dóbr materialnych, zaspokajających potrzeby fizjologiczne oraz bezpieczeństwa egzystencji człowieka [Klocek 2005]. Tak się dzieje również obecnie, choć waga i znaczenie różnorodnych dóbr i usług lasu i gospodarki leśnej dla człowieka uległy zmianie. Rozwój cywilizacji sprawił, że współcześnie obszary leśne, niezależnie od położenia, charakterystyki przyrodniczej, praw własności i głównej funkcji, jaką pełnią, są przede wszystkim istotnym elementem ograniczonej przestrzeni geograficznej – przestrzeni życia człowieka. Decyduje o tym nie tylko ich wysoki udział w sumarycznej powierzchni gruntów ogółem, ale przede wszystkim różnorodność naturalnych dóbr i świadczeń, jakie wraz z drewnem las może zaoferować społeczeństwu. Wyjątkowa rola i znaczenie obszarów leśnych sprawiła, że na początku lat 90. XX w. w terminologii leśnej pojawiły się, używane do dzisiaj, takie pojęcia jak: zrównoważone, trwałe oraz wielofunkcyjne leśnictwo. Wymienione zasady gospodarki leśnej, odnoszące się również do użytkowania zasobów leśnych, wyznaczyły jej nowe zadania, polegające na równoważeniu funkcji ochronnych i społecznych z funkcjami produkcyjnymi, z udziałem idei społecznego zarządzania zasobami przyrody [Gwiazdowicz 2007]...”
Item
Udział i rola owadów kambio- i ksylofagicznych w zamieraniu drzewostanów dębowych
(Instytut Badawczy Leśnictwa (Forest Research Institute), Sękocin Stary, Poland, 2019) Hilszczański, Jacek; Kolk, Andrzej; Starzyk, Jerzy R.; Instytut Badawczy Leśnictwa, Sękocin Stary; Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, Instytut Ochrony Ekosystemów Leśnych, Zakład Ochrony Lasu, Entomologii i Klimatologii Leśnej
Wśród czynników szkodotwórczych powodujących osłabienie, a w dalszej konse-kwencji zamieranie zarówno pojedynczych drzew, jak i całych drzewostanów dębowych, istotną role odgrywają owady foliofagiczne oraz kambio- i ksylofagiczne. Entomofauna fito-fagów rozwijających się na dębach szypułkowym i bezszypułkowym jest bardzo bogata i obejmuje ponad 800 gatunków. Wśród foliofagów dębu, które w znacznym stopniu mogą redukować aparat asymilacyjny drzew, a niekiedy doprowadzają do gołożerów, największe znaczenie w naszych lasach mają: zwójka zieloneczka Tortrix viridana L., piędzik przedzimek Operophthera brumata L., piędzik siewierak Operophthera fagata (Scharf.), zimowek ogołotniak Erannis defoliaria (Clerck), zwójka dębówka Archips xylosteana (L.), susówka dębówka Altica quercetorum Foudr. oraz gatunki z rodzaju naliściak Phyllobius spp. Osłabione dęby, m.in. wskutek żerowania wyżej wymienionych foliofagów, są z kolei atakowane i dobijane przez owady kambio- i ksylofagiczne z grupy szkodników wtórnych i uszkadzających drewno. Jednak dotychczas niewiele wiemy o roli większości tych szkodni-ków w procesie obumierania drzewostanów dębowych. Wykaz owadów kambio- i ksylofa-gicznych rozwijających się na dębach – szypułkowym i bezszypułkowym jest bardzo obszerny i obejmuje ogółem 185 gatunków, wśród których wyraźnie dominują chrząszcze (95,6%), przy niewielkim udziale błonkówek i motyli (po 2,2%). Jednak stosunkowo niewiele jest prac oryginalnych, szczegółowo omawiających biologię, ekologię i znaczenie w gospodarce leśnej poszczególnych gatunków owadów. Większość z nich ma charakter przyczynkowy. Jak wy-nika z dotychczasowych badań przeprowadzonych w Polsce, najgroźniejszymi szkodnikami wtórnymi dębów, które mają często decydujący wpływ na tempo wydzielania się posuszu w osłabionych drzewostanach młodszych klas wieku (II/III klasa), są: ogłodek dębowiec Scoly-tus intricatus (Ratz.), opiętek zwężony Agrilus angustulus (Ill.), opiętek dwukropkowy Agrilus biguttatus (L.), płaskowiak Phymatodes alni (L.), bucz dębowiec Xiphydria longicollis (Geoffr.), capoń mniejszy Leiopus nebulosus (L.) i rzemlik plamisty Saperda scalaris (L.). Natomiast w drzewostanach starszych (IV – VII klasy wieku) wiodącą rolę odgrywają: opię-tek dwukropkowy, ogłodek dębowiec, płaskowiak zmiennik Phymatodes testaceus (L.), pa-śnik pałączasty Plagionotus arcuatus (L.), paśnik niszczyciel Plagionotus detritus (L.), rzemlik plamisty, rębacz szary Rhagium mordax (Deg.) i bucz dębowiec. Chodniki larwalne kambio- i ksylofagów, a w przypadku ogłodka dębowca również i macierzyste, przebiegające w wewnętrznych warstwach kory, w łyku, miazdze i powierzchniowych warstwach drewna bie-lastego powodują przerwanie transportu asymilatów, co w krótkim czasie doprowadza do śmierci zaatakowane dęby. Ponadto część szkodników kambio- i ksylofagicznych powoduje głębokie uszkodzenia drewna, nieraz znacznie obniżając jego wartość użytkową. Wśród owa-dów uszkadzających drewno dębów największe znaczenie w naszych warunkach mają: drwalnik bukowiec Xyloterus domesticus (L.), drwalnik znaczony Xyloterus signatus (Fabr.), rozwiertek nieparek Xyleborus dispar (Fabr.), rozwiertek większy Xyleborus monographus (Fabr.), drwalniczek Saksesena Xyleborinus saxesenii (Ratz.), rytel pospolity Elateroides dermestoides (L.) i drwionek okrętowiec Lymexylon navale (L.). Negatywny wpływ szkodników wtórnych na drzewostany dębowe nie ogranicza się tylko do szkód bezpośrednich. Według badań amerykańskich każdy gatunek zaliczany do grupy kambio- i ksylofagów może być potencjalnym wektorem zarodników lub strzępek grzybów z rodzaju Ceratocystis, powodujących niedrożność naczyń, a w dalszej konsekwencji chorobę i śmierć dębów. W Polsce za główne wektory choroby naczyniowej dębów uważane są: ogłodek dębowiec, wszystkie gatunki opiętków i zrąbień dębowiec Chrysobothris affinis (Fabr.). Zarówno w piśmiennictwie krajowym, jak i zagranicznym, niewiele jest publikacji do-tyczących roli większości owadów kambio- i ksylofagicznych w procesie zamierania drzewo-stanów dębowych. Z tego też względu celowe wydawało się opublikowanie dalszych opraco-wań dotyczących tych zagadnień.