OPEN Repository

Welcome to OPEN - the Repository of Open Scientific Publications, run by the Interdisciplinary Centre for Mathematical and Computational Modelling, University of Warsaw, previously operating as the CeON Repository. The Repository enables Polish researchers from all fields to openly share their articles, books, conference materials, reports, doctoral theses, and other scientific texts.

Publications in the Repository are indexed by the most important search engines and aggregators and downloaded by users worldwide. We invite you to create an account, deposit your publications, and use the resources of the Repository.

22799 archived items

Recent Submissions

Item
Rola i znaczenie dziadków w wychowaniu dziecka
(Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu, 2018) Muniak-Biernat, Agata; Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Celem artykułu jest ukazanie roli i znaczenia dziadków w procesie wychowania dziecka w kontekście funkcji kompensacyjnej względem ról rodzicielskich. Autorka szuka odpowiedzi na pytania: kim są i jakie znaczenie w życiu dziecka odgrywają dziadkowie oraz jak w świecie przepełnionym wiedzą pełnią funkcję inspiratorów do jej zdobywania. Mądrość życiowa cechująca osoby dojrzałe jest kluczowym determinantem w interakcjach międzypokoleniowych, gdzie cenniejsze niż więź ekonomiczna jest duchowe przywiązanie.
Item
Edukacja medialna wobec zagrożeń w cyfrowym świecie dziecka
(Wydawnictwo Naukowe EDUsfera, 2023) Nowicka, Ewa Julia; Uniwersytet Zielonogórski, Wydział Nauk Społecznych, Instytut Pedagogiki
Wprowadzenie. Dynamiczny rozwój mediów elektronicznych, z których codziennie korzystają dzieci i młodzież, uzasadnia potrzebę edukacji medialnej praktykowanej w domu przez rodziców, a następnie przez nauczycieli w szkole. Rosnąca popularność i atrakcyjność mediów oraz swobodny dostęp do nich przez najmłodszych nakładają dodatkowe obowiązki na rodziców w procesie wychowania. To oni są – i powinni być – pierwszymi nauczycielami i wychowawcami, którzy stopniowo będą wprowadzać swoje dziecko w świat mediów. Udział rodziców i nauczycieli w wychowaniu medialnym dziecka jest szansą na zapobieganie zagrożeniom medialnym, na budowanie świadomości i dojrzałości w prawidłowym odbiorze mediów oraz poprawnym ich wykorzystaniu w zabawie i nauce. Cel. Opracowany artykuł ma na celu przedstawić najistotniejsze i najczęściej występujące zagrożenia medialne, które mają poważny wpływ na prawidłowy rozwój dziecka. W artykule zostały podkreślone również znaczenie i konieczność edukacji medialnej w najbliższym środowisku dziecka. Materiały i metody. W artykule zastosowano przegląd poglądów i założeń wyjaśniających istotę wybranych zagrożeń i niebezpieczeństw medialnych oraz przekonań podkreślających potrzebę praktykowania edukacji medialnej. Autor proponuje również rozwiązania edukacyjno-wychowawcze w ramach edukacji medialnej realizowanej przez rodziców i nauczycieli.
Item
Obraz ojca w świetle polskich poradników dla rodziców z lat 1918–1970
(Zakład Historii Edukacji Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego, Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Karkonoskiej Państwowej Szkoły Wyższej, 2015) Małek, Agnieszka; Zakład Pedagogiki Kultury Fizycznej, Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku
Celem niniejszej analizy jest ukazanie tendencji oraz kierunku zmian, jakie dokonały się w obrazie ojca przedstawianym w poradnikach dla rodziców w latach 1918–1970. Stopniowym modyfikacjom ulegał bowiem zarówno wizerunek ojca, przedstawiany w literaturze poradnikowej, jak również zakres przypisywanych mu obowiązków. W latach 1918–1970 wydanych zostało kilkaset poradników dla rodziców; tylko w okresie Drugiej Rzeczypospolitej ukazało się ich blisko dwieście. Autorami międzywojennych poradników byli zarówno polscy, jak i zachodnioeuropejscy specjaliści; świeccy i związani z Kościołem katolickim. Po roku 1948 poradniki religijne oraz tłumaczenia dzieł pedagogów zachodnioeuropejskich przestały się ukazywać; recepcja pedagogiki radzieckiej zaowocowała licznymi przekładami radzieckich książek dla rodziców. Na łamach literatury poradnikowej poruszano szeroki zakres tematów nawiązujących do wszystkich etapów oraz sfer życia dziecka. Omawiano zagadnienia związane z przygotowaniem do rodzicielstwa, opieką i pielęgnacją noworodka i niemowlęcia, wychowaniem dziecka w różnym wieku, współpracą domu rodzinnego ze szkołą, wyborem zawodu i wiele innych. Oprócz zaleceń opiekuńczo-wychowawczych w poradnikach znaleźć można liczne uwagi odnoszące się do funkcjonowania rodziny jako całości – modelu rodziny uznawanego ówcześnie za pożądany, a także roli i zadań przypisywanych poszczególnym jej członkom. Poradniki stanowią także źródło informacji na temat obrazu idealnego ojca, funkcjonującego w badanym okresie. Przedstawiono w nich zarówno cechy charakteryzujące dobrego ojca, jak i przykłady negatywnych ojcowskich postaw czy zachowań. Zakres przypisywanych ojcom zadań pozwolił na odkrycie obowiązków, za które w procesie wychowania odpowiedzialne były wyłącznie kobiety.
Item
Wychowanie politycznie zaangażowane, czyli hiszpańska rodzina doby frankizmu. Portret filmowy
(Zakład Historii Edukacji Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego, Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Karkonoskiej Państwowej Szkoły Wyższej, 2015) Olchówka, Anna; Instytut Filologii Romańskiej, Uniwersytet Wrocławski
Spojrzenie na filmowy obraz rodziny we frankistowskiej Hiszpanii dostarcza wielu cennych informacji dotyczących hiszpańskiego stylu wychowania i jego związków z państwową ideologią. Ustrój Nowego Państwa (1939–1975) ewoluował od niemieckich i włoskich wzorców faszyzmu do narodowo-katolickiego autorytaryzmu, odciskając swoje piętno na wszystkich dziedzinach życia politycznego, gospodarczego i społecznego. Dominujący patriarchalny model rodziny, ograniczanie społecznej roli kobiety do wypełniania obowiązków domowych i woli małżonka czy agresywnie promowane przez władzę wzory osobowe zdefiniowały na wiele dekad nie tylko hiszpański styl wychowania, ale i kształt relacji między członkami rodziny. Przekazywane najmłodszym wartości i normy musiały odpowiadać wizji rzeczywistości regulowanej przez system, wskutek czego, już na etapie socjalizacji pierwotnej, młodzi ludzie stawali się odbiorcami propagandowych treści. Od tego momentu były one stale obecne na każdym etapie edukacji i w życiu zawodowym Hiszpanów. Tak jak w innych krajach totalitarnych, także w Hiszpanii film został wykorzystany jako narzędzie propagandy. Dzięki rosnącemu zainteresowaniu i dostępności do tej formy rozrywki, kino stało się idealnym i skutecznym środkiem komunikacji i agitacji. Krajowe produkcje podlegały pełnej kontroli w kwestii zgodności prezentowanych treści z obowiązującą ideologią, a cenzura dbała o to, aby zachodnie wzorce „zepsucia i ekstrawagancji” nie pojawiały się na krajowych ekranach. Na tym tle analiza wybranych hiszpańskich produkcji okresu frankizmu pod kątem pojawiających się w nich wątków rodziny umożliwia zaobserwowanie politycznego uwikłania rodziny oraz procesów i zjawisk wychowawczych.
Item
Czasopismo dla rodzin „Opiekun Domowy” (1865–1876) – o rodzinie i wychowaniu
(EDUsfera. Ewa Jurczyk-Romanowska, 2019) Jakubiak, Krzysztof; Nawrot-Borowska, Monika; Zakład Historii Nauki, Oświaty i Wychowania, Instytut Pedagogiki, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Gdański; Wydział Pedagogiki, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Cel. Celem niniejszego opracowania jest zwrócenie uwagi na nasilone w drugiej połowie XIX w. w Królestwie Polskim zainteresowanie publicystów pism rodzinnych – rodziną jako środowiskiem wychowawczym. Dokonana zostanie historyczna rekonstrukcja wzorca rodziny i idei wychowania w niej, wypracowywanych i propagowanych na łamach warszawskiego czasopisma rodzinnego „Opiekun Domowy” z lat 1865–1876. Metody. Prasoznawcza jakościowa analiza źródła (tekstu czasopisma) z perspektywy historyczno-pedagogicznej, metoda indukcyjna. Wnioski. Dokonana analiza źródłowa pozwala stwierdzić, że czasopismo „Opiekun Domowy” wpisuje się w popularny w II połowie XIX wieku typ czasopism rodzinnych. Propagowano na jego łamach tradycyjny model rodziny, głównie niższych stanów, choć popularyzowane wartości i wzorce życia rodzinnego adekwatne były dla wszystkich typów rodzin funkcjonujących w XIX-wiecznym społeczeństwie. Liczne wskazówki oraz porady wychowawcze dotyczące celów, form, metod wychowania rodzinnego, zamieszczane na łamach badanego pisma, dotyczące zarówno wychowania moralnego, religijnego, zdrowotnego, jak i kształcenia intelektualnego dziecka, miały na celu kształtowanie i podnoszenie kultury pedagogicznej rodziców.