Wieloletnia zmienność kriosfery Tatr
Loading...
CG_2011_4-59.pdf (2.47 MB)
Authors
Date
2011
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Polskie Towarzystwo Geograficzne
License
Abstract
W pracy przedstawiono zmienność głównych komponentów kriosfery Tatr w drugiej połowie XX w. i w pierwszej dekadzie XXI w. Wykorzystano wyniki bezpośrednich obserwacji, metody statystyki opisowej, średnie ruchome i statystyczne modele liniowe. Tendencje analizowanych danych o rozkładzie normalnym wyznaczono metodą najmniejszych kwadratów, a ich istotność statystyczną sprawdzono testem t. Wyznaczone tendencje wyjaśniają wieloletnią zmienność kriosfery Tatr w znikomym stopniu i zwykle nie są istotne statystycznie. Jednak tendencje rozwoju sezonowych i wieloletnich, naziemnych i podziemnych komponentów kriosfery były zbieżne. Uzyskane wyniki sygnalizują zmniejszanie się liczby dni z pokrywą śnieżną i maksymalnej grubości pokrywy śnieżnej, skrócenie czasu trwania i zmniejszanie się grubości pokrywy lodowej jezior, znaczną lub całkowitą wymianę masy lodowczyków oraz degradację płatów wieloletniej zmarzliny.The work presents multi-annual variability of cryosphere components in the Tatra Mountains in the second part of the 20th century and in the first decade of the 21st century. The results of direct field observations and methods of description statistics, moving averages and linear models were applied. The following values were calculated: maximum and minimum values, mean arithmetic values with standard errors, standard deviations, 11-years moving averages. Trends of the investigated data with normal distribution were calculated using the method of smallest squares, and their statistical significance was checked with t test (significance level α≤0,05). The determined trends poorly explain the multi-annual variability of cryosphere in the Tatras and they are usually not statistically significant. On the other hand, the trends of development of seasonal and multiannual, ground and underground components of cryosphere were convergent, despite the fact that they are different in terms of their susceptibility to climatic impulses. The obtained results revealed: a) decrease of days with snow cover and maximal thickness of snow cover, b) decrease of duration and thickness of ice cover on lakes, c) intensive mass exchange (“rejuvenation”) of glacierets, and d) degradation of permafrost patches. These changes evidence an air temperature increase both in winter seasons and summer seasons and the decrease of snow precipitation. They are also consistent with global changes of cryosphere.
Description
Citation
Gądek B., 2011, Wieloletnia zmienność kriosfery Tatr, Czasopismo Geograficzne, 82(4): 371–385.