Population distribution and settlement abandonment in sixteenth-century Samtskhe–Javakheti, Georgia: A geographical perspective
Loading...
czageo-97-01 Maisuradze.pdf (6.45 MB)
0000-0001-9583-7142 Date
2026
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Polskie Towarzystwo Geograficzne
License
Abstract
The article concerns the historical and geographical research of the Samtskhe–Javakheti region. The Ottoman Empire described the study region at the end of the 16th century in the form of the Great Register of the Gurjistan Vilayet, which included urban and monastic settlements and complexes. We prepared a geoinformation system and conducted an evaluation analysis, which included 574 settlements and analysed the current situation in the region at the end of the 16th century. The goals of the article were to study the quantitative, urban, and geographic distribution of the population during the 16th century and to assess their dynamics in relation to the modern situation, to identify trends, and to establish cause-and-effect relationships. The paper discusses the population size and urbanisation characteristics at the end of the 16th century. The article provides the distribution of the population: (1) by administrative units (liva, nahiya); (2) by hypsometric levels; (3) by vertical zonation of the landscape, where the main centres of population concentration were identified both by hypsometric levels and by large landscape units. Using GIS, we digitised the points described in 1595 and prepared a database indicating the altitude above sea level and hypsometric zone. We also categorised the GIS database into active and abandoned settlements, urban settlements, monastic systems, and villages. One of the key results of the study is a comparison of the situation in 1595 with the present, based on the 2014 census. Consequently, we identified changes in the number of inhabitants, the number of settlements, and population changes in urban settlements, as well as changes in density indicators and the regional population share for the entire territory of Georgia. We also distinguished areas that were particularly affected by abandonment. Both positive and negative trends in the population dynamics and settlement patterns were observed, which is indicative of significant changes in the territorial distribution of the population.Artykuł dotyczy badań historyczno-geograficznych regionu Samcche-Dżawachetii. Opisywany obszar został udokumentowany przez Imperium Osmańskie pod koniec XVI w. w formie Wielkiego Rejestru Wilajetu Gurdżistańskiego, obejmującego zarówno jednostki osadnicze, jak i zespoły miejskie oraz klasztorne. Na potrzeby badań opracowano system informacji geograficznej (GIS) oraz przeprowadzono analizę rekonstrukcyjną, która objęła 574 osady i pozwoliła odtworzyć organizację przestrzenną regionu u schyłku XVI w. Celem artykułu było zbadanie ilościowego, przestrzennego i geograficznego rozmieszczenia ludności w XVI w. oraz ocena jego długofalowej dynamiki w odniesieniu do współczesnej sytuacji. Dążono do identyfikacji głównych trendów demograficznych oraz ustalenia zależności przyczynowo-skutkowych, kształtujących strukturę osadniczą regionu. W pracy omówiono liczebność populacji i charakter urbanizacji pod koniec XVI w. Przedstawiono rozmieszczenie ludności: (1) według jednostek administracyjnych (liwa, nahija); (2) w podziale na przedziały hipsometryczne; oraz (3) z uwzględnieniem pionowej strefowości krajobrazowej, na podstawie której wyodrębniono główne ośrodki koncentracji ludności, analizując zarówno wysokość nad poziomem morza, jak i strukturę dużych jednostek krajobrazu. Za pomocą systemu GIS zdigitalizowano wszystkie punkty odnotowane w 1595 r. i opracowano bazę danych zawierającą informacje o wysokości bezwzględnej oraz odpowiadającej jej strefie hipsometrycznej. Dane pogrupowano według kategorii osadniczych: osady czynne i opuszczone, ośrodki miejskie, zespoły monastyczne oraz wsie. Jednym z kluczowych rezultatów badań jest porównanie struktury osadniczej z 1595 r. ze stanem współczesnym, ustalonym na podstawie spisu powszechnego z 2014 r. Pozwoliło to zidentyfikować zmiany w wielkości populacji, liczbie osad, charakterze osadnictwa miejskiego oraz dynamice rozmieszczenia ludności na tle całego terytorium Gruzji. Wskazano także obszary szczególnie dotknięte depopulacją i trwałym opuszczeniem. Analiza ujawniła zarówno pozytywne, jak i negatywne tendencje w dynamice demograficznej oraz wzorcach osadnictwa, co świadczy o istotnych przekształceniach w rozmieszczeniu przestrzennym ludności na badanym obszarze.
Description
Keywords
Citation
Maisuradze R., Khardziani T., Chilingarashvili G. (2026). Population distribution and settlement abandonment in sixteenth-century Samtskhe–Javakheti, Georgia: A geographical perspective. Czasopismo Geograficzne, 97(1): 5–34. https://doi.org/10.12657/czageo-97-01