Polityka bezpieczeństwa państwa a edukacja obronna

Zalewski, Sławomir

Polityka bezpieczeństwa państwa a edukacja obronna

Abstract

Zasadniczym celem opracowania jest ukazanie mechanizmów kształtowania polityki bezpieczeństwa oraz wagę tego zagadnienia dla współczesnej edukacji obywatelskiej w jej aspekcie obronnym. Ten główny cel uzupełniają cele szczegółowe: – wykazanie istotności szerokiego pojmowania bezpieczeństwa i polityki bezpieczeństwa państwa dla formułowania postulatów i rekomendacji dla sfery działalności publicznej w tym dla edukacji obronnej; – wskazanie na potrzebę edukacji obronnej społeczeństwa, rozumianej w kategoriach wychowania i kształcenia na rzecz przeciwdziałania przemocy w różnych jej aspektach; – omówienie odczuwanych współcześnie wyzwań dla państwa narodowego jako organizatora działań na rzecz bezpieczeństwa narodowego oraz obronności. Za punkt wyjścia analizy przyjęto współczesne pojmowanie bezpieczeństwa w państwie demokratycznym. W tym ujęciu wskazano na potrzeby pojedynczego człowieka – obywatela jako podmiotu bezpieczeństwa, jak również państwa, poprzez obecne w polityce kategorie, jak: interes narodowy, racja stanu czy problem suwerenności państwa. To podejście uzupełniono charakterystyką bezpieczeństwa państwa w ujęciu przedmiotowym. W drugim rozdziale scharakteryzowano bezpieczeństwo jako przedmiot edukacji obronnej. Jest to związane z zachodzącymi współcześnie zmianami w kształtowaniu treści pojęć związanych z bezpieczeństwem. W rozdziale trzecim wskazano na właściwą demokracji specyfikę w zakresie kształtowania polityki bezpieczeństwa państwa. Widziana w kategoriach systemu działań zbiorowych, jest ona obarczona licznymi ograniczeniami, które wywołują często negatywne reakcje społeczne. Demokratyzacja i rozwój stosunków społecznych w państwie w kierunku modelu korporatywnego pozwala dostrzec zjawisko daleko idącego wpływu, jaki na sferę politycznych decyzji rządu wywierają zorganizowane interesy obywateli. W tym kontekście widoczna staje się działalność grup interesu, nazywana też często lobbyingiem. Wpływ społeczny, jaki wywiera to zjawisko jest dość zróżnicowany, na tyle jednak istotny, aby wskazać nań jako na obecnie bardzo znaczący czynnik bezpieczeństwa państwa. Rozdział czwarty odnosi się do wyzwań przed którymi staje współczesne państwo narodowe. W warunkach globalizacji są to również wyzwania edukacyjne. Podjęta tu próba ujęcia prognostycznego odnosi się do obecnie rejestrowanych przemian społecznych.

Description

Polityka bezpieczeństwa współczesnego państwa demokratycznego jest przedmiotem społecznego oglądu. Jej skuteczność postrzegana bywa przez pryzmat indywidualnych i zbiorowych ocen stanu bezpieczeństwa, analiz poszczególnych aspektów działalności władz odpowiedzialnych za stan państwa. W mniejszym stopniu bywa uświadamiany wpływ, jaki na bezpieczeństwo wywierają indywidualne postawy obywateli. Jednak to występowanie postaw obywatelskich, nacechowanych troską o dobro wspólne, jakim jest państwo, stanowi o jego sile i zdolności przetrwania. Obecnie państwo poddawane jest próbie, której symptomy to osłabienie znaczenia postaw prospołecznych, a wzmocnienie indywidualnej aktywności ukierunkowanej na pomnażanie dóbr materialnych i konsumpcję. To z kolei, w warunkach narastania społecznych nierówności – co wyraża się rosnącą dysproporcją w dochodach różnych grup społecznych – określa zróżnicowanie szans na spokojne, szczęśliwe i dostatnie życie. Rodzi się podłoże nowych społecznych konfliktów, których źródeł trudno upatrywać wyłącznie w procesach transformacji. Państwo poddawane jest również próbie społecznych żądań, których spełnienie nie leży w jego możliwości. Wydaje się bowiem, że będąc adresatem coraz większej ilości postulatów społecznych w sferze szeroko rozumianego bezpieczeństwa (od zapewnienia elementarnego porządku do sfery socjalnej i ekonomicznej), w coraz mniejszym stopniu dysponuje środkami na ich realizację. Pytanie o przyczyny tego stanu rzeczy i o możliwe konsekwencje jest głównym problemem wymagającym zbadania. Jest to problem szeroko rozumianej polityki bezpieczeństwa, ważny nie tylko w aspekcie jej bieżącej treści, ale przede wszystkim w kształtowaniu społeczeństwa obywatelskiego – to jest więzi z państwem i jego trwałości. Jest to zatem problem edukacji obywatelskiej i obronnej. Rozumienie własnego państwa, mechanizmów demokracji, nawet tych utożsamianych z jej wadami, wydaje się wystarczającą przesłanką uzasadniającą podjęcie tematu w zaproponowanym powyżej kształcie.