Analiza holoceńskich zmian środowiskowych w rynnie glacjalnej pomiędzy jeziorem Gopło a Jeziorem Szarlejskim i ich wpływ na osadnictwo w okresie od neolitu do nowożytności na podstawie badań osadów jeziornych oraz danych archeologicznych i historycznych

Simple item record

Full item record

dc.contributor.authorSłowiński, Arkadiusz
dc.contributor.authorRobaczewski, Mateusz
dc.contributor.authorZięba, Milena
dc.contributor.organizationUniwersytet im. Adama Mickiewicza, Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznychpl
dc.date.accessioned2022-08-26T06:19:29Z
dc.date.available2022-08-26T06:19:29Z
dc.date.issued2022
dc.description.abstractCelem opracowania jest analiza zmian środowiskowych obszaru pomiędzy jeziorem Gopło oraz Jeziorem Szarlejskim. Współcześnie przez ten obszar przepływa rzeka Noteć, która łączy obydwa jeziora. Wskazane akweny mogły być połączone i funkcjonować jako Wielkie Gopło. Podstawą rozpoznania geologicznego było 5 odwiertów wykonanych świdrem glebowym o maksymalnej głębokości 320 cm. Pozyskane z nich próbki osadów poddano analizom granulometrycznym oraz oznaczono zawartość materii organicznej i węglanu wapnia. Dla ośmiu próbek wiek określono radiowęglowo metodą AMS. W celu rozpoznania dostępności osadniczej dna doliny wykonano analizę przestrzenną osadnictwa, wykorzystując 6 arkuszy Archeologicznego Zdjęcia Polski. Wyniki badań pozwoliły na wydzielenie 3 faz rozwoju obszaru: jeziornej od początku holocenu do około 8340 B.P., torfowiskowej do co najmniej 4500 B.P. i ponownie jeziornej. Początek ostatniej fazy rozwoju jeziora i jego późniejsza ewolucja nie zostały precyzyjnie wydatowane i wymagają dalszych badań. Dane archeologiczne wskazują na słabe wykorzystanie osadnicze rynny glacjalnej. Przez cały okres pradziejów osadnictwo koncentruje się na wysokościach 80–85 m n.p.m., czyli w strefie krawędziowej rynny. Oznacza to, że teren był podmokły i niedostępny osadniczo. Prace melioracyjne i regulacyjne w zlewni Noteci oraz działania przemysłowe, zapoczątkowane w okresie XVIII–XX w., doprowadziły do obniżenia poziomu wód podziemnych i osłabienia zasilania jeziora. W konsekwencji doszło do zaniku jeziora na badanym obszarze.pl
dc.description.abstractThe aim of the study is to analyze environmental changes in the area between Gopło and Szarlejskie Lakes. The Noteć River flows through this area, connecting both lakes. The lakes could have been connected and functioned as Wielkie Gopło. Geological reconnaissance was based on five boreholes drilled with a soil auger. The samples were subjected to granulometric analyses and the content of organic matter and calcium carbonate was determined. Eight samples were radiocarbon-dated using the AMS method. Recognition of the valley bottom settlement was done through spatial analysis using six Archaeological Project Records sheets. The results of the research allowed separating three phases of the area development: lake, bog and lake again. The beginning of the last lake development phase and its evolution have not been precisely dated and require research. Archaeological data demonstrate the poor settlement use of the glacial trough. Throughout the prehistoric period, settlement was concentrated at an altitude of 80–85 m above sea level, in the edge zone of trough. This means that the area was marshy and inaccessible for settlement. Drainage, regulation works in the Noteć river basin and industrial activities, led to the lowering of the groundwater level and weakened the lake’s recharge. Consequently, the lake disappeared from the studied area.en
dc.description.sponsorshipŚrodki na sfinansowanie badań pochodziły z IV edycji konkursu Study@research zorganizowanego w ramach Programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” (ID-UB) nr wniosku 014/34/UAM/0072. Projekt naukowy zrealizowany został pod opieką naukową prof. UAM dr hab. Iwony Hildebrandt-Radke.
dc.identifier.citationSłowiński A., Robaczewski M., Zięba M. (2022). Analiza holoceńskich zmian środowiskowych w rynnie glacjalnej pomiędzy jeziorem Gopło a Jeziorem Szarlejskim i ich wpływ na osadnictwo w okresie od neolitu do nowożytności na podstawie badań osadów jeziornych oraz danych archeologicznych i historycznych. Czasopismo Geograficzne, 93(2): 275–297. https://doi.org/10.12657/czageo-93-11pl
dc.identifier.issn0045-9453
dc.identifier.urihttps://open.icm.edu.pl/handle/123456789/21583
dc.language.isopl
dc.publisherPolskie Towarzystwo Geograficznepl
dc.rightsUznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe*
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by/4.0/*
dc.subjectbadania geologicznepl
dc.subjectlitologiapl
dc.subjectjezioro Gopłopl
dc.subjectrynna glacjalnapl
dc.subjectosadnictwo pradziejowepl
dc.subjectśredniowieczepl
dc.subjectzasięg jeziorapl
dc.subjectgeological drillingen
dc.subjectlithologyen
dc.subjectLake Gopłoen
dc.subjectglacial channelen
dc.subjectprehistoric settlementen
dc.subjectMiddle Agesen
dc.subjectlake rangeen
dc.titleAnaliza holoceńskich zmian środowiskowych w rynnie glacjalnej pomiędzy jeziorem Gopło a Jeziorem Szarlejskim i ich wpływ na osadnictwo w okresie od neolitu do nowożytności na podstawie badań osadów jeziornych oraz danych archeologicznych i historycznychpl
dc.title.alternativeAnalysis of holocene environmental changes in the glacial trough between Lake Gopło and Lake Szarlejskie and their impact on settlement in the neolithic to modern period based on studies of lake sediments and archaeological and historical dataen
dc.typearticlepl
Files for this record
Original bundle
Now showing 1 - 1 of 1
Name: czageo-93-11.pdf
Size: 3.05 MB
Format: Adobe Portable Document Format
Description: Pełna wersja artykułu
Download
License files
Name: license.txt
Size: 236 B
Format: Plain Text
Description:
Download
Name: license_rdf
Size: 913 B
Format: RDF serialized in XML
Description:
Download
Belongs to collection
Czasopismo Geograficzne