Podżeganie i pomocnictwo do przestępstw nieumyślnych w polskim prawie karnym

Jasiński, Radosław; Niedźwiedź, Agnieszka

Podżeganie i pomocnictwo do przestępstw nieumyślnych w polskim prawie karnym

Abstract

Niniejsze opracowanie zostało poświęcone problematyce podstaw odpowiedzialności karnej za podżeganie i pomocnictwo do przestępstw nieumyślnych, ze szczególnym uwzględnieniem tzw. niewłaściwego podżegania i pomocnictwa do przestępstw nieumyślnych, które uznawane jest za jedno z najbardziej spornych i złożonych zagadnień dotyczących odpowiedzialności karnej za przestępne współdziałanie. Fundamentalne znaczenie dla analizowanego zagadnienia ma fakt, że zgodnie ze stworzoną przez Juliusza Makarewicza polską koncepcją postaci zjawiskowych, odpowiedzialność podżegacza i pomocnika nie jest w żaden sposób uzależniona od umyślnej realizacji znamion czynu zabronionego przez sprawcę sensu stricto, co w zasadzie przesądza o możliwości tzw. właściwego podżegania i pomocnictwa do przestępstw nieumyślnych. Wszelkie wątpliwości dotyczą natomiast kwestii odpowiedzialności karnej osoby nakłaniającej lub udzielającej pomocy do popełnienia czynu zabronionego w przypadku, gdy zarówno zachowanie sprawcy bezpośredniego, jak i podżegacza lub pomocnika nie może być uznane za umyślne, wyklucza to bowiem, z uwagi na sposób określenia znamion strony podmiotowej niesprawczych postaci przestępnego współdziałania, możliwość zastosowania art. 18 § 2 i 3 k.k. z 1997 r. Pojawia się zatem pytanie, jaką konstrukcję prawną należy zastosować, aby pociągnąć do odpowiedzialności karnej osobę nakłaniającą sprawcę sensu stricto do naruszenia reguł ostrożności lub udzielającą mu pomocy do naruszenia tych reguł, w sytuacji, gdy „podżegaczowi” nie można przypisać działania w celu wywołania u innej osoby decyzji dokonania czynu zabronionego, a „pomocnikowi” działania z zamiarem ułatwienia innej osobie popełnienia czynu zabronionego. Odpowiedź na powyższe pytanie ma doniosłe znaczenie nie tylko teoretyczne, ale także praktyczne, bowiem obecnie przypadki te nie zależą do rzadkości. Mając na uwadze fakt, że zarówno przedstawiciele doktryny, jak i orzecznictwa nie wypracowali jednolitego stanowiska w przedmiocie podstaw odpowiedzialności karnej za tzw. niewłaściwe podżeganie i pomocnictwo do przestępstw nieumyślnych, należy rozważyć także wprowadzenie zmian w ustawowych definicjach niesprawczych postaci przestępnego współdziałania, co miałoby duże znaczenie dla praktyki, bowiem doprowadziłoby to do jednolitości stosowania prawa.

Keywords

podżeganie pomocnictwo strona podmiotowa nieumyślność zamiar

Citation

Jasiński R., Niedźwiedź A., Podżeganie i pomocnictwo do przestępstw nieumyślnych w polskim prawie karnym , "Przegląd policyjny" 2025, nr 3, s. 217 - 244.