Проспективная семантика в контексте транскультуральности

Арзиева, Евгения

Проспективная семантика в контексте транскультуральности

Abstract

Niniejszy artykuł jest poświęcony badaniu transkulturowej strefy i formowanej na jej podstawie semantyce prospektywnej, która ucieleśnia wirtualne światy w artystycznym tekście. Transformacja kulturowych paradygmatów wywołuje swoiste zjawisko, które w naukach humanistycznych zaznacza się jako transkulturowość. W tym kontekście interes przedstawia prospektywna semantyka, która wspiera dwa powiązane między sobą czasowe plany: przeszły, ucieleśniający sprzyjające warunki dla spełnienia przyszłego działania; i przyszły, przesyłowy popełniane działanie jako efektywny wynik oznaczonych warunków. Pozycja epoki transkulturowości jest pobudowana na za¬sadzie nie tu i nie tam albo i tu, i tam. Na poziomie językowym to prowokuje dostateczną ilość językowych jednostek, które ucieleśniają wirtualne światy przez pryzmat prospektywnej semantyki w różnorodności jej form i konstrukcji; a również wywołuje pojęciowe transformacje tych jednostek, co zwłaszcza przejawia się w artystycznych tekstach. Wyznaczanie semantycznych modeli bazuje na perspektywie wirtualnej rzeczywistości, odzwierciedlanej w artystycznym tekście, i jego kulturowego kontekstu, który to prowokuje, warunkuje aktualność niniejszego badania. Celem tego artykułu jest ustalić spektrum werbalnych środków, które reprezentują ontologiczny, epistemiczny i aksjologiczny aspekt prospektywnej semantyki wirtualnego świata w artystycznym tekście. Za faktyczny materiał posługuje fabula utworów, wyznaczająca transkulturową strefę, i kompleks językowych jednostek, reprezentujących wirtualne światy, oparte na prospektywnej semantyce. Źródłem faktycznego materiału były utwory współczesnej literatury różnych gatunków. Wybór źródeł warunkuje się identycznością następujących faktów: 1) w każdym z oznaczonych utworów wyraźnie zaznaczają się dwa tymczasowe plany i ich trans-formacja, co zabezpiecza analizę transkulturowej strefy; 2) odznaczają się dwa przestrzenne plany jako paralelne wirtualne światy z projekcją na prospektywną semantykę; 3) ich fabularna linia wciela element transformacji subiektu, co także jest charakterystyczne dla transkulturowości. W artykule wyznacza się, ogólną fabularną linię, która identyfikuje wybrane dla analizy teksty, jest obecność w nich dwóch tymczasowych planów, poprzedni z których de-terminuje nieuniknioność skutków przedstawionych pod postacią mającej miejsce rzeczywistości. Ta fabularna kanwa odzwierciedla transkulturowość jako przejściowe zjawisko, prowokujące prospektywną semantykę. Pojęciowe uwarunkowanie wydarzeń i charakterów sprzyja reprezentacji ontologicznego aspektu prospektywnej semantyki w artystycznym tekście. Przeanalizowane teksty ucieleśniają ideę o tym, że radziecka rzeczywistość sformowała charaktery ludzi z wysokim czy niskim moralnym potencjałem, a także ludzi bez charakteru. Epistemiczny i aksjologiczny aspekt prospekty-wu z projekcją na wirtualne światy zrealizują się dzięki wcieleniu myśli o tym, że w transkulturowym okresie człowiek znajduje się na rozdrożu, a wybór drogi zależy nie tyle od okoliczności, ale i od osobowych cech człowieka.

This article is devoted to the study of the transcultural zone and the prospective semantics formed on its basis, embody-ing possible worlds in the artistic text. The transformation of cultural paradigms gives rise to a peculiar phenomenon, which in the humanities is referred to as transculturally. In this context, of interest is the prospective semantics, which incorporates two interconnected temporary layers: the past, embodying favorable conditions for the implementation of future actions; and future, transmitting the committed ac-tion as an effective result of the indicated conditions. The position of the epoch of transculturally in the form of “not here and not there” or “both here and there” at the language level provokes a sufficient number of language units embod-ying possible worlds through the prism of prospective se-mantics in the diversity of its forms and structures; and al-so generates semantic transformations of linguistic units, which is especially evident in literary texts. The significance of the definition of semantic models based on the prospect of virtual reality, captured in the artistic text, and the cultural context that contributes to their formation, determines the relevance of this study. The purpose of this article is to establish the range of verbal means representing the ontological, epistemic and axiological aspects of the prospective semantics of possible worlds in an artistic text. The basis of the factual material is a storyline of the works, denoting a transcultural zone, and a complex of language units, representing possible worlds based on prospective semantics. Sources of factual material were works of contemporary literature of various genres. The choice of sources is determined by the identity of the following facts: 1) in each of the marked works there are two time plans and their transformation are clearly visi-ble, which provides an analysis of the transcultural zone; 2) two spatial plans are marked as possible parallel worlds with a projection on the prospective semantics; 3) in their storyline, there is an element of reincarnation (transfor-mation) of the subject up to the work of turnover, which is also characteristic of transculturally as a specific phenome-non of the transition period. It is emphasized that the general storyline that unites the texts chosen for analysis is the presence of two time plans in them, the foregoing of which predetermines the inevitability of the consequences resulting from it, presented in the form of reality.