Pedagogiczne implikacje patriotycznej działalności Tadeusza Gajdy „Tarzana” (1924-1946)

Sabat, Katarzyna

Pedagogiczne implikacje patriotycznej działalności Tadeusza Gajdy „Tarzana” (1924-1946)

Abstract

W publikacji przedstawiono pedagogiczny wymiar biografii Tadeusza Gajdy ps. „Tarzan” – żołnierza, młodego dowódcy oddziału antykomunistycznego walczącego w widłach Wisły i Sanu w latach 1945-1946, który swoje życie poświęcił w obronie niezawisłości kraju. Opisując jego sylwetkę w układzie problemowym oraz chronologicznym, uwzględniono przemiany społeczno-polityczne, jakie występowały w dwudziestoleciu międzywojennym, podczas II wojny światowej, a przede wszystkim w czasie wprowadzania komunizmu na ziemiach polskich. Odniesiono się także do współczesnych czasów, w których ofiarom totalitaryzmów przywraca się godne miejsce w historii. Ze względu na przedmiot badań i problematykę badawczą w przyjętej metodologii uwzględniono zarówno kontekst pedagogiczny, jak i historyczny. Przedmiot badań niniejszej publikacji stanowi ukazanie pedagogicznych implikacji działalności patriotycznej Tadeusza Gajdy. W pracy zastosowano metodę biograficzną, analizę dokumentów, metodę dialogową oraz metodę monografii biograficznej. Źródła do badań stanowiły głównie: albumy z fotografiami, arkusze ocen szkolnych, kroniki, księgi parafialne, listy, ustawy, wspomnienia, zbiory archiwalne, wywiady. Wykorzystano także publikacje naukowe, popularnonaukowe oraz publicystyczne. W pierwszym rozdziale przedstawiono dzieciństwo Tadeusza Gajdy, pokazując jednocześnie znaczenie matki i ojca w kształtowaniu świata wartości dziecka. W drugim rozdziale opisano czas okupacji niemieckiej i sowieckiej w jego życiu oraz skutki dezercji mężczyzny z Ludowego Wojska Polskiego. W kolejnym rozdziale omówiono służbę „Tarzana” w polskim podziemiu antykomunistycznym – przedstawiono jego działalność konspiracyjną jako dowódcy oddziału leśnego NZW Okręgu Rzeszowskiego, a także dowódcy Obwodu III Pogotowia Akcji Specjalnej o kryptonimie „Tatar”. W rozdziale czwartym opisano system działań zastosowany przez komunistyczny aparat represji względem Tadeusza Gajdy i jego żołnierzy. W ostatnim rozdziale podjęto próbę pokazania współczesnego oddziaływania biografii „Tarzana” – w głównej mierze – na środowisko lokalne. Skupiono się także na przedstawieniu roli nauczyciela w upowszechnianiu biografii żołnierzy podziemia niepodległościowego. Biografia Tadeusza Gajdy może uczyć patriotyzmu, rezygnacji z własnego dobra na rzecz dobra ogółu. Ponadto pokazuje, jak ważne w życiu człowieka są zasady moralne i postępowanie zgodnie z nimi. Biografie i posługiwanie się nimi w kontekście pedagogiki są bardzo cennym narzędziem w kształtowaniu obywateli gotowych stanąć do walki w obronie własnego kraju i w razie potrzeby złożyć ofiarę z własnego życia.