Ewolucja ustroju organów ochrony środowiska na ziemiach polskich

Ścibura, Michał

Ewolucja ustroju organów ochrony środowiska na ziemiach polskich

Abstract

Zagadnienie ochrony środowiska naturalnego stało się w ostatnich latach obiektem wzmożonego zainteresowania nauki i debaty publicznej. Stosunkowo niedawne pojawienie się tej tematyki w dyskursie może prowadzić do nieuzasadnionego wyobrażenia, że jest to dziedzina dopiero rozwijająca się, podczas gdy w rzeczywistości jej historia sięga początków państwowości i równolegle z nią się rozwija. Historia tej istotnej części życia społecznego, nieobojętnej także z perspektywy ustroju państwowego, jest więc dużo bogatsza niż wynikałoby to z jej potocznego postrzegania. Dzieje i rozwój prawa ochrony środowiska obowiązującego w Polsce doczekały się także pewnych opracowań naukowych, jednak ich przedmiotem pozostaje w większości przedstawienie kierunków, w których rozwijało się materialne prawodawstwo środowiskowe oraz odkodowanie ram ewolucji swoistego środka ciężkości w odniesieniu do wartości stojących za przyjmowaniem takich a nie innych norm prawnych (ratio legis). Wciąż wysoce nierozpoznanym zagadnieniem pozostają natomiast dzieje ochrony środowiska z perspektywy ustrojowej, regulującej chociażby kwestie takie jak katalog i system organizacji podmiotów państwowych uprawnionych do stanowienia tego prawa oraz organów administracji publicznej powoływanych do jego egzekwowania. Celem niniejszego rozdziału jest zatem, zgodnie z ideą monografii, przybliżenie historii kształtowania się ustroju organów ochrony środowiska na ziemiach polskich jako niewyczerpanej dotąd problematyki badawczej. Zagadnienie to ujęto w sposób przekrojowy, polegający na chronologicznym omówieniu ewolucji form tego szczególnego wycinka ustroju na przestrzeni kolejnych okresów polskiej państwowości – począwszy od słowiańskich prapoczątków oraz regaliów „środowiskowych” w czasach pierwszych Piastów aż do wyklarowania się współczesnego ustroju ochrony środowiska z funkcjonującym od lat 70. XX wieku ministerstwem ochrony środowiska na czele. Uwzględniona zostanie także perspektywa komparatystyczna, pozwalająca na sformułowanie ocen i wniosków wynikających z porównania równoległych sposobów włączenia ochrony środowiska do materii ustrojowej.

Environmental protection has recently become an object of increased interest in science and public debate. The relatively new appearance of this topic in the discourse may lead to an unjustifiable assumption that it is an up-and-coming discipline, whereas in reality, its history dates back to the early days of statehood and develops alongside it and is therefore much broader than its common perception would suggest. The matter of environmental law in Poland has also received some academic attention, however its subject remains mostly focused on presenting the directions in which substantive environmental legislation has unfolded and decoding the framework of a specific gravity center for the values behind the adoption of such and no other legal norms (ratio legis). Conversely, highly unexplored remains the history of environmental protection from a systemic perspective, governing such issues as the catalog and organization of state entities authorized to enact such laws, as well as public administrative bodies appointed to enforce them. Therefore, the main aim of this chapter, following the idea of the monograph, is to provide an overview of the history of environmental protection bodies on Polish territory as a hitherto unexhausted research problem. This issue has been approached in a comprehensive manner, based on a chronological discussion on the evolution of this particular part of the state system throughout the subsequent periods of Polish statehood - beginning with the Slavic origins and “environmental” regalia under the first Piasts, up to the clarification of the modern system of environmental protection, headlined by the Ministry of Environmental Protection, which has been in operation since the 1970s. A comparative perspective will also be taken into account, allowing for the formulation of assessments and conclusions resulting from the comparison of parallel ways of incorporating environmental protection into constitutional matter.

Keywords

environmental protection nature conservation environmental law environmental protection bodies history of environmental protection

ochrona środowiska ochrona przyrody prawo ochrony środowiska organy ochrony środowiska historia ochrony środowiska

Citation

Ścibura, M. (2023). Ewolucja ustroju organów ochrony środowiska na ziemiach polskich. W: M. Krzymkowski, M. Gronowski, E. Plewa (red.), Historia ustroju państwa polskiego. Wybrane zagadnienia (s. 167-191). Wydawnictwo Naukowe ArchaeGraph Diana Łukomiak..

URI

https://open.icm.edu.pl/handle/123456789/25146

Belongs to collection

Rozdziały z Prac Zbiorowych / Books Chapters

Full item record