Andrzeja Milczanowskiego koncepcje działalności opozycyjnej w ostatniej dekadzie PRL

Siedziako, Michał

Andrzeja Milczanowskiego koncepcje działalności opozycyjnej w ostatniej dekadzie PRL

Abstract

Andrzej Milczanowski was one of the most important figures in the Szczecin Solidarity opposition in the 1980s. He had been a member of “Solidarity” since 1980. During the union’s legal activity, he provided legal support to its regional and company structures. He was also involved in the work of the so-called “Sieć” (The Network), where he participated in drafting the employee self-governance law. During martial law, he was one of the leaders of the strike at the Adolf Warski Shipyard in Szczecin, for which he was sentenced to five years of imprisonment by a military court in Bydgoszcz. After regaining his freedom in 1984, he immediately engaged in the activity of the Solidarity underground. He established a new governing center for the underground “Solidarity” in Szczecin (the Coordinating Council) and became its head. As a representative of Western Pomerania, he was also a member of the national authorities of the illegal union: the clandestine Temporary Coordinating Commission (TKK), and subsequently (from 1987) the overt National Executive Commission (KKW). This led him into conflict with Marian Jurczyk, the chairman of the Western Pomerania Regional Board elected in democratic elections before the imposition of martial law. Thanks to his accurate concepts for opposition activity in the underground and their consistent implementation, Milczanowski’s role grew year by year. At the time, he advocated for continually demanding the restoration of trade union pluralism from the authorities. In 1986, he supported the idea of Stanisław Możejko from Świnoujście to apply to courts for the registration of company-level union structures. In the summer of 1988, he was one of the leaders of the strike at the Szczecin port, which was part of the wave of protests that forced the authorities to return to talks with “Solidarity.” In 1989, he participated in the Round Table Talks in the sub-table for the reform of law and the courts. In the autumn of that year, he announced his withdrawal from union activity, recognizing that its primary goal – the re-legalization of “Solidarity” – had been achieved.

Andrzej Milczanowski był jedną z najważniejszych postaci szczecińskiej opozycji solidarnościowej w latach 80. XX wieku. Był członkiem „Solidarności” od 1980 r. W okresie legalnej działalności związku wspierał jego struktury regionalne i zakładowe od strony prawnej. Angażował się również w działalność tzw. Sieci, w ramach której brał udział w pracach nad projektem ustawy o samorządzie pracowniczym. W stanie wojennym był jednym z liderów strajku w Stoczni Szczecińskiej im. Adolfa Warskiego, za co został skazany na karę pięciu lat pozbawienia wolności wyrokiem sądu wojskowego w Bydgoszczy. Po odzyskaniu wolności w 1984 r. od razu zaangażował się w działalność podziemia solidarnościowego. Utworzył nowy ośrodek kierowniczy podziemnej „Solidarności” w Szczecinie (Radę Koordynacyjną) i stanął na jego czele. Jako reprezentant Pomorza Zachodniego wchodził tez do władz krajowych nielegalnego związku: tajnej Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej, a następnie (od 1987 r.) jawnej Krajowej Komisji Wykonawczej. Prowadziło go to do konfliktu z Marianem Jurczykiem – przewodniczącym Zarządu Regionu Pomorza Zachodniego wybranym w demokratycznych wyborach przed wprowadzeniem stanu wojennego. Dzięki trafnym koncepcjom na działalność opozycyjną w podziemiu oraz ich konsekwentnej realizacji rola Milczanowskiego z roku na rok rosła. Opowiadał się wówczas za ustawicznym domaganiem się od władz przywrócenia pluralizmu związkowego. W 1986 r. poparł pomysł Stanisława Możejki ze Świnoujścia występowania do sądów z wnioskami o rejestrację zakładowych struktur związku. Latem 1988 r. był jednym z liderów strajku w szczecińskim porcie, który był częścią fali protestów, która zmusiła władze do powrotu do rozmów z „Solidarnością”. W 1989 r. uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu w podstoliku ds. reformy prawa i sądów. Jesienią tego roku ogłosił wycofanie się z działalności związkowej uznając, że jego zasadniczy cel – ponowna legalizacja „Solidarności” – został zrealizowany.