Традыцыя анімалістычных гратэскаў у беларускай культурнай прасторы

Nekrashevich-Karotkaja, Zhanna

Традыцыя анімалістычных гратэскаў у беларускай культурнай прасторы

Abstract

Прадмет даследавання ў артыкуле – рэцэпцыя і бытаванне, а таксама мастацкія функцыі анімалістычных гратэскаў у беларускай фальклорнай і кніжнай традыцыі другой паловы XVIII – пачатку ХХ ст. Вывучаюцца фальклорныя і літаратурныя паэтычныя нарацыі з беларускай культурнай прасторы, у якіх выступаюць анімалістычныя вобразы і матывы ў якасці алегорый. Такія нарацыі, пашыраныя ў фальклоры славянскіх і неславян скіх народаў, паступова хрысціянізаваліся, напаўняліся дыдактычным зместам, таму і рабіліся грунтам для далейшай апрацоўкі. У літаратуры такія сюжэты функцыянавалі пераважна як анімалістычныя гратэскі (тэрмін, вытворны ад паняцця groteska zwierzęca, уведзенага Чэславам Гэрнасам). Традыцыя анімалістычных гратэскаў у беларускай культурнай прасторы другой паловы XVIII – пачатку XX ст. упершыню разглядаецца ў рэчышчы літаратурнай герменеўтыкі ў сувязі з народнымі абрадамі і традыцыямі (у прыватнасці, з абрадам Ptači kwas, які захаваўся ў лужыцкіх сербаў). Адзначаецца папулярнасць песняў з анімалістычнымі гратэскамі нават у ХХІ ст.

The subject of this study is the reception and use, as well as the artistic functions of the animalistic grotesque in the Belarusian folklore and book tradition from the second half of the 18th century to the beginning of the 20th century. The article studies folklore and literary poetic narrations from the Belarusian cultural space, in which animalistic images and motifs appear as allegories. Such narrations, widely represented in the folklore of Slavic and non-Slavic peoples, were gradually Christianized, filled with didactic content, and therefore became the basis for further processing. In literature, such plots functioned mainly as animalistic grotesques (a term inspired by the term animal grotesque, introduced by Czeslaw Hernas). The tradition of animalistic grotesques in the Belarusian cultural space is examined for the first time in the context of literary hermeneutics, in connection with the folk rituals and traditions (in particular, in connection with the Ptači kwas ritual preserved in the Lusatian Serbs). The popularity of animalistic grotesques can be seen even in the 21st century.

Przedmiotem badań niniejszego studium jest recepcja i wykorzystanie, a także funkcje artystyczne animalistycznej groteski w białoruskiej tradycji folklorystycznej i książkowej od drugiej połowy XVIII w. do początku XX w. W artykule zostały przeanalizowane folklorystyczne i literackie narracje poetyckie z białoruskiej przestrzeni kulturowej, w których zwierzęce obrazy i motywy pojawiają się jako alegorie. Takie narracje, szeroko reprezentowane w folklorze ludów słowiańskich i niesłowiańskich, były stopniowo chrystianizowane, wypełniane treściami dydaktycznymi,a zatem stały się podstawą do dalszego przetwarzania. W literaturze wątki takie funkcjonowały głównie jako groteski animalistyczne (termin inspirowany pojęciem groteski zwierzęcej, wprowadzonym przez Czesława Hernasa). Tradycja animalistycznych grotesek w białoruskiej przestrzeni kulturowej jest po raz pierwszy badana w kontekście hermeneutyki literackiej, w powiązaniu z ludowymi obrządkami i tradycjami (w szczególności w związku z obrządkiem Ptači kwas zachowanym u Serbów Łużyckich). Popularność grotesek animalistycznych da się zauważyć nawet w XXI w.

Keywords

animalistic grotesque folklore literary treatment christianization modeling of existential strategies

анімалістычны гратэск фальклор літаратурная апрацоўка хрысціянізацыя мадэляванне экзістэнцыйных стратэгій

groteska animalistyczna folklor ujęcie literackie chrystianizacja modelowanie strategii egzystencjalnych

Citation

Nekrashevich-Karotkaja, Z. (2024). Традыцыя анімалістычных гратэскаў у беларускай культурнай прасторы. Acta Albaruthenica, 1, 197–215. https://doi.org/10.31338/2720-698Xaa.24.12

URI

https://open.icm.edu.pl/handle/123456789/26434

Belongs to collection

Artykuły / Articles

Full item record