Presja urbanistyczna i antropogeniczna w polskich uzdrowiskach nadmorskich jako próba potwierdzenia progowo-rezyliencyjnego cyklu życia (TRTALC) przestrzeni turystycznych (obszarów turystycznych)
Loading...
czageo-97-08 Miedziński.pdf (2.49 MB)
0000-0001-7381-2083 Date
2026
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Polskie Towarzystwo Geograficzne
License
Abstract
Celem opracowania jest określenie poziomu oraz typów presji urbanistycznej i antropogenicznej w 6 polskich uzdrowiskach nadmorskich. Prowadzone badania są próbą empirycznej weryfikacji autorskiego progowo-rezyliencyjnego cyklu życia przestrzeni turystycznych (obszarów turystycznych) uzdrowisk nadmorskich w warunkach postępującej antropopresji jako zintegrowanego modelu transformacji i rezyliencji będącego kompilacją koncepcji TALC, teorii progowej Malisza oraz rezyliencji uzdrowisk jako systemów społeczno-gospodarczych. W prezentowanej pracy autor skupił się na lokalizacji nowej zabudowy oraz następstwach jej wielkości na obszarze stref uzdrowiskowych 6 kurortów nadmorskich. Skala realizowanych inwestycji jest narastająca, poczynając od bardzo niskiej antropopresji w Kamieniu Pomorskim, znacznej punktowej antropopresji Dąbek i Ustki, poprzez niską punktową antropopresję Sopotu, niską obszarową antropopresję Świnoujścia, aż po znaczną wielkoobszarową i wciąż narastającą antropopresję w Kołobrzegu. Każdy z badanych kurortów cechuje zróżnicowany nieliniowy charakter procesu rozwoju i zabudowy z silnie zaznaczającą się rolą progów środowiskowych, infrastrukturalnych i funkcjonalnych oraz mniejsza lub większa zdolność rezyliencji poszczególnych uzdrowisk do ich adaptacji po szokach zewnętrznych (np. COVID-19). Badania wykazały nieliniowy rozwój zabudowy przestrzeni turystycznej uzdrowisk, których indywidualne progi rozwoju determinują momenty przejść przez kolejne fazy ich cyklu życia, a zdolność rozwoju i przejścia progów uzależniona jest od ich rezyliencji, czyli odporności na szoki zewnętrzne i wewnętrzne. Wskazany w pracy poziom presji urbanistycznej i antropogenicznej w okresie 2024–2025 wiąże się ze skalą inwestycji, liczbą mieszkańców, wielkością ruchu turystycznego, a progi rozwoju i rezyliencja tworzą autorski model progowo-rezyliencyjny TALC (TRTALC).The aim of the study is to determine the level and types of urban and anthropogenic pressure in six Polish seaside resorts. The conducted research is an attempt to empirically verify the author’s ‘threshold-resilience life cycle of tourist spaces’ (tourist areas) of seaside health resorts in the conditions of progressive anthropopressure as an integrated model of transformation and resilience, which is a compilation of the tourism area life cycle (TALC) concept, the Malisz threshold theory, and the resilience of health resorts as socio-economic systems. In the presented work, the author focused on the location of new buildings and the implications of their size within the spa zones of six seaside resorts. The scale of implemented investments is increasing, starting from very low anthropopressure in Kamień Pomorski, significant local anthropopressure in Dąbki and Ustka, through very low local anthropopressure in Sopot, low local anthropopressure in Świnoujście, up to significant large-area and constantly growing anthropopressure in Kołobrzeg. Each of the studied resorts is characterised by a diversified, non-linear nature of the development process and built-up area expansion, with a strongly marked role of environmental, infrastructural, and functional thresholds, as well as a greater or lesser capacity of resilience of individual resorts to adapt to external shocks (e.g. COVID-19). The research showed the non-linear development of the tourist space of health resorts, where their individual development thresholds determine the moments of transition through subsequent phases of their life cycle, and the ability to develop and pass the thresholds depends on their resilience, i.e. resistance to external and internal shocks. The level of urban and anthropogenic pressure indicated in the work in 2024–2025 is related to the scale of investments, the number of inhabitants, as well as the volume of tourist traffic, and development and resilience thresholds create the original threshold-resilient TALC (TRTALC) model.
Description
Keywords
Citation
Miedziński M. (2026). Presja urbanistyczna i antropogeniczna w polskich uzdrowiskach nadmorskich jako próba potwierdzenia progowo-rezyliencyjnego cyklu życia (TRTALC) przestrzeni turystycznych (obszarów turystycznych). Czasopismo Geograficzne, 97(2): 197–240. https://doi.org/10.12657/czageo-97-08