Nieletnie macierzyństwo- problem ogólnoświatowy

Kempińska, Urszula

Nieletnie macierzyństwo- problem ogólnoświatowy

Abstract

Raporty międzynarodowe dotyczące sytuacji nieletnich matek nie napawają optymizmem, szczególnie te, które dotyczą mieszkanek Afryki, Azji Południowej, czy Europy Wschodniej. Praca socjalna z młodymi matkami i ich rodzinami oznacza dla pracowników i ośrodków pomocy pokonywanie wielu przeszkód. Przykładowo pracownicy socjalni w omawianych krajach europejskich muszą uporać się z niechęcią swoich klientek do zmiany życia i uniezależnienia się ich od zasiłków. W krajach rozwijających się muszą dodatkowo stawić czoła tradycji i przywódcom religijnym oraz plemiennym. Ośrodki pomocy bez względu na kontynent chcąc dokonać wnikliwej diagnozy uwzględniającej specyfikę nieletniego rodzicielstwa, jako jednego z typów rodzin niepełnych muszą pokonywać bariery tkwiące w przepisach prawa, w środowisku lokalnym, nawiązać współpracę z organizacjami rządowymi i pozarządowymi. Muszą też pamiętać, że skuteczne i szerokie wspieranie rodziny wymaga zmiany sposobu jej postrzegania, która niestety bardziej traktowana jest jak klient, petent, pacjent, którym trzeba „zarządzać”, a nie pełnoprawny, autonomiczny partner działań pomocowych i wspierających [ Biernat, Przeperski, 2015]. Każda rodzina posiada niezbędne siły do swojego rozwoju, ale wiele rodzin potrzebuje uaktywnienia drzemiącego w nich potencjału. Niezbędnym tego warunkiem jest dostarczenie im różnorodnego wsparcia. Jego istotą jest połączenie sił rodziny oraz sił środowiska lokalnego. Analiza badań realizowanych w krajach Europy i Ameryki Północnej pozwala wysnuć jeden wspólny wniosek: nieletnie matki to najczęściej córki nieletnich matek, nie pracujące i pracy nie szukające. Bez wykształcenia, zawodu, perspektyw, uzależnione od zasiłków, o postawie roszczeniowej, przekazujące ten model życia następnym pokoleniom[Kempińska 2012 a, 2013, 2015 a, b, Wellings, 2007, Suellentrop, Flanigan, 2006, Berrewaerts, Noirhomme-Renard, 2006]. Jak w takiej sytuacji można pomóc rodzinie?; Jak powinna przebiegać pomoc, która by jeszcze bardziej nie uzależniała, nie ubezwłasnowolniała? Czy pomoc nieletnim matkom ma tylko ograniczać się do wsparcia materialnego?

Description

W słowie wstępnym do polskiego wydania „Prekariatu” Jacek Żakowski napisał: „żyjemy w świecie ogarniętym obsesją liczenia, ale prowadzi się tylko te rachunki, które potwierdzają ideologiczną wiarę zlecającego liczenie albo liczącego”[ Żakowski, 2014]. W tym świecie „liczenia wszystkiego”, 1.143 urodzenia żywych dzieci przez polskie nastolatki w wieku 16 lat i mniej wobec 375.160 wszystkich urodzeń w 2014 r.[GUS], można potraktować jako „statystyczny błąd”(?). Nie można jednak zlekceważyć liczby 13.787, która odpowiada urodzeniom żywym przez matki w tej kategorii wiekowej, w perspektywie innej niż jednego roku, bo w okresie dekady, tj. od roku 2005 do 2014. Nie można też zlekceważyć liczb 5.894, czy 2.851, które odpowiadają urodzeniom w ciągu dekady przez słowackie i duńskie nastolatki[ Urzędy Statystyczne]. Nie można milczeniem pominąć danych opublikowanych przez UNFPA , że codziennie 20.000 nastolatek, głównie w państwach Afryki i Azji Południowej rodzi dziecko; że każdego roku 70.000 dorastających dziewczynek umiera z powodu komplikacji związanych z ciążą i porodem, a 3,2 miliona poddaje się zabiegom tzw. „niebezpiecznych aborcji”[ La mère- enfants, 2013]. Jeżeli weźmie się pod uwagę także wyniki badań światowych[ Kempińska 2012 a, 2013, Dahl, 2010, Wilkinson, Pickett, 2009, Wellings, 2007], że nieletnie matki to córki i wnuczki nieletnich matek, że nieletnie rodzicielstwo i życie z pomocy społecznej jest dziedziczone to już tych liczb podwojonych, czy potrojonych nie można i nie należy ignorować. Tak duża liczba urodzeń dzieci przez dzieci i wysoki wskaźnik aborcji jest wymownym dowodem porażki systemu edukacyjnego i wychowawczego. Mimo zmian zachodzących w modelu rodziny, w jej wnętrzu i uwarunkowaniach zewnętrznych tworzy ona środowisko zamknięte, jednocześnie oczekujące porad i wsparcia. Profilaktyka społeczna, edukacja i wspomaganie pedagogiczne zwiększają szansę na godne życie wielu rodzin.