Ewolucja tematyczna badań nad edukacją klimatyczną w okresie pięciu dekad
Abstract
Opracowanie analizuje strukturę tematyczną badań nad edukacją klimatyczną oraz jej zmiany w czasie z wykorzystaniem metody BERTopic, zastosowanej do 4048 abstraktów z bazy Scopus z lat 1972–2025. Tematy zidentyfikowano zarówno dla całego badanego okresu, jak i dla trzech kolejnych podokresów wyznaczonych w odniesieniu do porozumienia paryskiego z 2015 r. oraz raportu syntetycznego IPCC AR6 z 2023 r. Podobieństwo semantyczne między tematami charakterystycznymi dla poszczególnych podokresów określono na podstawie wektorowych reprezentacji znaczenia zdań, co pozwoliło prześledzić ciągłość i zmienność tematyczną w badanym obszarze. Analizę powtórzono na 2985 abstraktach z bazy Web of Science w celu oceny stabilności wyników. Rezultaty wskazują, że edukacja formalna oraz adaptacja rolnictwa pozostawały dominującymi tematami w całym analizowanym okresie. Jednocześnie tematy biofizyczne i przyrodnicze, silnie obecne we wcześniejszych dekadach, stopniowo ustępowały miejsca grupom tematycznym o bardziej społecznym charakterze. Najnowszy okres (2023–2025) wyróżnia się wyodrębnieniem tematów, które nie miały precedensów we wcześniejszych okresach, dotyczących m.in. lęku klimatycznego, zielonych finansów, edukacji zawodów medycznych oraz nauczania z wykorzystaniem rzeczywistości wirtualnej. Wyniki wskazują zatem na istotną dywersyfikację tematyczną badań nad edukacją klimatyczną, które wykraczają poza swoje pierwotne, przyrodnicze podstawy i coraz silniej obejmują psychologiczne, ekonomiczne, medyczne oraz technologiczne wymiary zaangażowania w problematykę zmiany klimatu.This study examines the thematic structure of climate education research and its evolution over time by applying BERTopic – a transformer-based topic modelling method – to 4,048 abstracts from Scopus (1972–2025). Topics were identified both for the full study period and for three sequential periods defined around the Paris Agreement 2015 and the IPCC AR6 Synthesis Report 2023. Semantic similarity between period-specific topics was measured using sentence-transformer embeddings to trace thematic continuity and change. The analysis was replicated on 2,985 Web of Science abstracts as a robustness check. The results reveal that formal climate education and agricultural adaptation have persisted as dominant topics throughout the study period, while biophysical and earth-science topics that were prominent in earlier decades have been progressively absorbed into more socially oriented clusters. The most recent period (2023–2025) displays a marked proliferation of new topics with no precedent in earlier periods, including climate anxiety, green finance, health professions education, and virtual reality learning. These findings indicate that the field has undergone substantial thematic diversification, extending well beyond its original earth-science foundations into psychological, economic, medical, and technology-driven domains of climate engagement.
Description
Keywords
Citation
Kurowski Ł. (2026). Ewolucja tematyczna badań nad edukacją klimatyczną w okresie pięciu dekad. Czasopismo Geograficzne, 97(3): 391–418. https://doi.org/10.12657/czageo-97-14