Zmiany morfologii koryt wskutek opadów ulewnych na przykładzie potoku Suszanka, Beskid Średni
Loading...
CG_2011_4-9.pdf (2.06 MB)
Authors
Date
2011
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Polskie Towarzystwo Geograficzne
License
Abstract
W artykule opisano geomorfologiczne skutki opadów ulewnych z 15–18 maja 2010 r. na podstawie badań terenowych w dolinie potoku Suszanka. Celem przeprowadzonych badań było porównanie geomorfologicznych zmian, jakie zaszły w korycie po wezbraniu w 2010 r., ze stanem przed wezbraniem, w oparciu o ortofotomapy z 2009 r. W czasie wezbrania w górnym odcinku dominowała erozja wgłębna, odsłaniając skalne dno. Natomiast w środkowym i dolnym odcinku zachodziła erozja boczna i akumulacja. Odświeżone zostały stare podcięcia erozyjne, jak również powstawały nowe o maksymalnej długości 305 m. W kilku miejscach nastąpiło cofnięcie brzegu nawet do 15 m, niszcząc infrastrukturę komunalną. Łachy żwirowe uległy nadbudowaniu i głównie rozcięciu przez wody wezbraniowe, o czym świadczą suche koryta wycięte w obrębie łach. W pracy zwrócono uwagę na trójdzielność procesów fluwialnych cieku Suszanka, która wynika z typowej sekwencji procesów wzdłuż biegu cieków.Heavy downpours and continuous rainfall accelerate denudation processes on slopes as well as erosion and accumulation processes on the valley bottoms [Ziętara 1968, Słupik 1981, Starkel 1996, Gil 1998, Cebulak i in. 2008]. The intensity of floods and their geomorphological effects depend not only on the amount and duration of rainfall, but also on its intensity and spatial extent. Based on observations of precipitation L. Starkel [1976, 1986] distinguished three types of rainfall: local downpours, continuous rainfall and rainy seasons. The heavy downpours overlapping with continuous rains that can last for several days are a frequent phenomenon. Such a situation took place in May 2010 in southern Poland. The paper presents the role of rainfall and floods in relief transformation of a small catchment on the example of the Suszanka stream. The study was conducted in the catchment of the Great Suszanka (Suszanka), situated in the southern part of the Beskid Średni Mts. (Polish Carpathians). Total area of Suszanka catchment is 15.7 km2. The Suszanka stream originates on the slopes of Mt Łysina (897 m a.s.l.) and joins the Raba river close to Pcim, at 330 m a.s.l. It has three left-bank tributaries (a stream without name, Średnia Suszanka and Mała Suszanka). In the upper reach, the Suszanka stream is deeply incised into the Magura Flysch with numerous bedrock steps [Wojcik, Raczkowski 1994, Margielewski i in. 2010]. In the more resistant material, the width of the bed is between 0.5 and 4 m and the width increases to about 55 m downstream. In the widest part of stream, braided channel occurs. The effects of rainfall from 15–18 May 2010 was studied on the basis of field survey conducted in May and June 2010, and air photo analysis (1:26 000, 2009), in order to compare selected reaches of the Suszanka stream with the situation in 2009, prior to the flood, and after the flood (2010). The flood wave had culmination of about 2 m, which caused transformation of the Suszanka stream channel. In the upper section of the stream downcutting occurred, exposing rocky bottom. In the middle and lower reach of the stream lateral erosion dominated, causing rejuvenation of past erosion undercuts and leading to the origin of new ones. The total length of bank undercuts along the Suszanka stream was 455.08 m on the right side and 839.12 m on the left side. The longest stretch of continuous left bank undercutting reached 305 m. Gravel bars were also simultaneously incised and built-up in the middle part of stream. Area of gravel bars was transformed. The flood water changed single-tread channel into the braided one. At the low water level dry channels within the gravel bars area could have been seen. During the flood the Suszanka stream destroyed roads, bridges and other technical infrastructure.
Description
Citation
Bucała A., Budek A., 2011, Zmiany morfologii koryt wskutek opadów ulewnych na przykładzie potoku Suszanka, Beskid Średni, Czasopismo Geograficzne, 82(4): 321–332.