Religia dominująca. Specjalny status Greckiego Kościoła Prawosławnego we współczesnej Grecji

Natorski, Paweł

Religia dominująca. Specjalny status Greckiego Kościoła Prawosławnego we współczesnej Grecji

Abstract

Celem artykułu jest omówienie problematyki związanej ze statusem konfesji prawosławnej we współczesnej Grecji. Zgodnie z tamtejszą konstytucją Grecki Kościół Prawosławny posiada status religii dominującej. Praca ma odpowiedzieć na następujące pytania badawcze: Jaki wpływ ma przytoczona regulacja na współczesną Grecję? Jak relacje na linii państwo-Cerkiew wyglądają w obecnych czasach? W jaki sposób na ich kształt oddziaływały rządy antysystemowej lewicy? Gdzie w tej przestrzeni odnajduje się autonomiczna wspólnota mnichów z półwyspu Athos? Teza, jaka przyświeca podjętym tu rozważaniom, jest następująca: obecna w Grecji bliska więź pomiędzy instytucjami państwa, a Kościołem jest ewenementem w skali Unii Europejskiej, ale jej powolne rozluźnienie, które było szczególnie widoczne w czasie rządów lewicy powoli trwa nadal. Przyglądając się specjalnemu statusowi Kościoła prawosławnego w Grecji, należy zastanowić się nad przyczynami takiego układu. W pracy uwzględnione zostały przepisy konstytucji poruszające temat wyznania. Rozpatrywane są następstwa wyznaczenia jednej religii jako dominującej. Artykuł porusza również wpływ rządów antysystemowego, lewicowego ugrupowania SYRIZA na relacje pomiędzy państwem a Cerkwią. Czteroletni okres władzy partii, która na standardach niosła hasła zadeklarowanej neutralności światopoglądowej i polityki ograniczania przywilejów Kościoła prawosławnego, istotnie rzutował na pozycję greckiej Cerkwi oraz jej duchownych. Praca traktuje też o regulacjach dot. kwestii związanych z finansowaniem publicznym oraz obejmuje aspekt miejsca pozostałych religii w greckim systemie prawno-społecznym. W tekście poruszony zostaje również wątek jedynego w swoim rodzaju autonomicznego regionu Góry Athos. Z jednej strony jest to de iure część Grecji, ale de facto można tutaj znaleźć cechy niezależnej republiki teokratycznej. Głównym wnioskiem artykułu jest stwierdzenie, iż na skutek zmian polityczno-społecznych w ostatnich latach grecka Cerkiew w sporym stopniu utraciła dawną pozycję. Nie posiada już takich przywilejów i wpływu na kierunek obierany przez państwo jak dawniej. Wciąż jednak jej znaczące miejsce, ugruntowane konstytucyjnymi prawami, pozostaje niezmienne. Całość rozważań stanowi punkt wyjściowy do dyskusji nt. przeszłości i przyszłości pozycji Kościoła prawosławnego w Grecji.

The aim of the article is to discuss the issues related to the status of the Orthodox confession in contemporary Greece. According to its constitution, the Greek Orthodox Church has the status of a prevailing religion. The work is to answer the following research questions: What impact does the cited regulation have on contemporary Greece? How do the relations between the state and the Church look like nowadays? How did the rule of the anti-system left wing party influence their shape? Where in this space is the autonomous community of monks from the Athos peninsula? The thesis is that the close bond between state institutions and the Church present in Greece is unique in the scale of the European Union, but its slow loosening, which was particularly visible during the rule of the left, is slowly continuing. The Greek Church no longer has such privileges and influence on the direction taken by the state as before. However, its significant position, established by constitutional rights, remains unchanged. Looking at the special status of the Orthodox Church in Greece, it is necessary to consider the reasons for this arrangement. The work includes the provisions of the constitution on the subject of religion and discusses the influence of the rule of the anti-system, left-wing SYRIZA on relations between the state and the Church. It deals with regulations regarding issues related to public funding and covers the aspect of the place of other religions in the Greek legal and social system. The text also touches on the theme of the unique autonomous region of Mount Athos. On the one hand, it is de iure part of Greece, but de facto features of an independent theocratic republic can be found here. The whole consideration is the starting point for a discussion on the past and future of the position of the Orthodox Church in Greece.

Keywords

Greece religious law church-state relations

Grecja prawo wyznaniowe stosunki państwo-kościół

Citation

Natorski, P. (2023). Religia dominująca. Specjalny status Greckiego Kościoła Prawosławnego we współczesnej Grecji. W: M. Stanulewicz, M. Gronowski, E. Plewa (red.), Państwo wobec religii (s. 111-126). Wydawnictwo Naukowe ArchaeGraph Diana Łukomiak

URI

https://open.icm.edu.pl/handle/123456789/25118

Belongs to collection

Rozdziały z Prac Zbiorowych / Books Chapters

Full item record