Podstawy ontologiczne i epistemologiczne dziedziny empirycznej geografii w świetle ontologii Johna Searle’a (artykuł dyskusyjny)
Loading...
czageo-94-27.pdf (739.89 KB)
Authors
Date
2023
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Polskie Towarzystwo Geograficzne
Abstract
Artykuł dotyczy sytuacji metodologicznej geografii (nauk geograficznych) w odniesieniu do podstaw ontologicznych jej dziedziny empirycznej oraz statusu uzyskiwanej wiedzy geograficznej (aspekt epistemologiczny). Refleksja prowadzona jest w tradycji filozofii analitycznej, z wykorzystaniem osiągnięć metodologii ogólnej. Wykorzystano w niej założenia ontologii społecznej Searle’a, w tym jego trzy kryteria analityczne. Posłużyły one do określenia natury dziedziny empirycznej geografii (aspekt ontologiczny) oraz możliwości jej opisu przy użyciu określonego typu zdań (sądów) (aspekt epistemologiczny). Kryteria te objęły następujące rozróżnienia: (1) cechy własne versus cechy nadane (funkcje) bytów składających się na dziedzinę empiryczną geografii; (2) sposób istnienia tych bytów w świecie: ich ontologiczny obiektywizm versus ontologiczny subiektywizm; (3) rodzaje zdań opisujących byty tworzące dziedzinę empiryczną geografii: epistemologiczny obiektywizm versus epistemologiczny subiektywizm. Wyniki analizy pozwoliły na sformułowanie trzech głównych wniosków, na które złożyły się: (1) „dowód ontologiczny” uzasadniający podział dziedziny empirycznej geografii na geografię świata przyrody (fizyczną) i geografię świata stworzonego przez człowieka (społeczno-ekonomiczną); (2) ontologiczny podział bytów tworzących dziedzinę empiryczną geografii na byty istniejące obiektywnie i byty istniejące subiektywnie, uzasadniający wyodrębnienie się dwóch modeli metodologicznych stosowanych w geografii człowieka (społeczno-ekonomicznej): naturalistycznego – jego dziedzinę stanowią byty istniejące obiektywnie – i humanistycznego, którego dziedzinę stanowią byty istniejące subiektywnie; (3) postulat o konieczności nadania całej wiedzy geograficznej statusu wiedzy epistemicznie obiektywnej.This article delves into the methodological foundations of geography, focusing on its ontological and epistemological underpinnings. The discussion is conducted within the realms of analytical philosophy, drawing on the achievements of general methodology. Searle’s social ontology, including his three analytical criteria, is used to explain the nature of the empirical field of geography (ontological aspect) and the status of geographical knowledge (epistemic aspect). The criteria encompass the following distinctions: (1) intrinsic features versus observer relative features (functions) of entities comprising the empirical field of geography; (2) the way of existence of these entities in the world: ontological objectivism versus ontological subjectivism; (3) the types of propositions describing the entities constituting the empirical field of geography: epistemological objectivism versus epistemological subjectivism. The analysis yields three principal conclusions, namely: (1) an “ontological proof” justifying the division of geography’s empirical field into geography of the natural world (physical geography) and geography of human-made world (socio-economic geography); (2) an ontological division of entities constituting the empirical field of geography into objectively existing entities and subjectively existing entities, warranting the distinction between two methodological models employed in human geography (socio-economic): the naturalistic model, which deals with objectively existing entities, and the humanistic model, focusing on subjectively existing entities; (3) the postulate that all geographical knowledge must be conferred the status of epistemically objective knowledge.
Description
Keywords
Citation
Butowski L. (2023). Podstawy ontologiczne i epistemologiczne dziedziny empirycznej geografii w świetle ontologii Johna Searle’a (artykuł dyskusyjny). Czasopismo Geograficzne, 94(4): 671–695. https://doi. org/10.12657/czageo-94-27