Oznaczanie frakcji wdychalnej antrachinonu w powietrzu środowiska pracy

Abstract
Antrachinon jest powszechnie stosowanym środkiem chemicznym. Naturalnie występuje w przyrodzie w postaci minerałów (hoelit, morkit) oraz jako składnik roślin. W przemyśle papierniczym i farbiarskim znajduje zastosowanie jako składnik farb, pigmentów i masy papierniczej. Może być uwalniany z pojazdów z silnikami wysokoprężnymi i benzynowymi. Antrachinon jest substancją stwarzającą zagrożenie dla zdrowia człowieka. Ma klasyfikację jako substancja Carc. 1B – substancja, która ma potencjalne działanie rakotwórcze dla ludzi. Zaproponowanie wartości NDS dla frakcji wdychalnej antrachinonu na poziomie 0,5 mg/m3 spowodowało konieczność opracowania nowej metody oznaczania antrachinonu, spełniającej wymagania normy PN-EN 482:2021. Metoda polega na zatrzymaniu zawartego w powietrzu antrachinonu na filtrze z włókna szklanego umieszczonym w próbniku IOM do frakcji wdychalnej, wymyciu dichlorometanem i analizie otrzymanego roztworu z zastosowaniem chromatografii gazowej z detekcją spektrometrii mas. W ustalonych warunkach antrachinon może być oznaczany w obecności takich wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, jak: naftalen, acenaftylen, acenaften, fluoren, fenantren, antracen, antrachinon, fluoranten, piren, benzo[a]antracen, chryzen, benzo[k]fluoranten. Opracowana metoda oznaczania antrachinonu w powietrzu na stanowiskach pracy została przedstawiona w postaci procedury analitycznej, którą zamieszczono w załączniku. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu oraz inżynierii środowiska.

Anthraquinone is a widely used chemical agent. It occurs naturally in nature in the form of minerals (hoelite, morcite) and as a component of plants. In the paper and dye industry, it is used as an ingredient in paints, pigments and pulp. It can be released from diesel and gasoline vehicles. Anthraquinone is a substance that poses a risk to human health. It is classified as a Carc. 1B – a substance that has potential carcinogenicity to humans. The proposed NDS value for the inhalable fraction of anthraquinone of 0.5 mg/m3 made it necessary to develop a new method for the determination of anthraquinone, meeting the requirements of PN-EN 482:2021. The method involves trapping airborne anthraquinone on a glass fiber filter placed in an IOM sampler for the inhalable fraction, eluting with dichloromethane and analyzing the resulting solution with gas chromatography with mass spectrometry detection. Under established conditions, anthraquinone can be determined in the presence of polycyclic aromatic hydrocarbons such as naphthalene, acenaphthylene, acenaphthene, fluorene, phenanthrene, anthracene, anthraquinone, fluoranthene, pyrene, benzo[a]anthracene, chrysene, benzo[k]fluoranthene. The developed method for the determination of anthraquinone in workplace air is presented in the form of an analytical procedure, which is included in the Appendix. This article discusses the problems of occupational safety and health, which are covered by health sciences and environmental engineering.
Description
Keywords
Citation
Dobrzyńska, E., Szewczyńska, M. (2025). Oznaczanie frakcji wdychalnej antrachinonu w powietrzu środowiska pracy. Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy, 2 (124), 127-139. https://doi.org/10.54215/pimosp/4.124.2025
Related research dataset