Prawo wobec przestępstw przeciwko religii. ujęcie historycznoprawne

Drążkowska, Roksana

Prawo wobec przestępstw przeciwko religii. ujęcie historycznoprawne

Abstract

Szeroko pojęta religia w zasadzie już od zarania dziejów stanowiła bardzo istotny element życia codziennego ludzkości. Jest to także istotna kwestia z punktu widzenia państwa, bowiem religia stanowi swego rodzaju fundament stanowiący podstawę dla powstania i późniejszego funkcjonowania wielu wspólnot obywatelskich. W związku z powyższym konieczne stało się prawne uregulowanie tej problematyki i to zarówno w regulacjach kościelnych, jak i świeckich. Jakkolwiek mogłoby się wydawać, że religia stanowi kwestię neutralną pod względem prawnokarnym, to należy jednakże z całą stanowczością podkreślić, że już od setek lat działania pozostające w sprzeczności z zasadami i regułami wyznaczanymi przez religie są penalizowane. Katalog dawnych przestępstw przeciwko religii był szeroki i zróżnicowany. Zaliczano do niego między innymi bluźnierstwo, świętokradztwo, nieregularne przystępowanie do sakramentów, nieuczęszczanie do kościoła, nieprzestrzeganie postu, nieodpowiednie zachowanie w kościele lub na cmentarzu, cudzołóstwo, bigamię, kazirodztwo czy chociażby złe pożycie małżeńskie. W wielu przypadkach autorzy nie są zgodni co tego jakie czyny należałoby do niego zaliczyć. Tak jest chociażby w przypadku czarów, które przez niektórych twórców nie są zaliczane do katalogu przestępstw przeciwko religii. Jeśli zaś chodzi o kwestię kar stosowanych wobec sprawców przestępstw przeciwko religii, to wskazać należy, że przyjmowały one różne formy, aczkolwiek ogólnie można powiedzieć, że były to kara śmierci, kary cielesne, kary finansowe oraz pokuta. Celem niniejszego opracowania jest zarysowanie problematyki wybranych przestępstw przeciwko religii (katolicyzmowi), tj. niewywiązania się z obowiązku mszalnego i nieuszanowania dnia świątecznego, bluźnierstwa, świętokradztwa, czarów i bigamii. Szeroko omówione zostanie natomiast przestępstwo cudzołóstwa. Opracowanie dotyczy terenów dawnej polski, w okresie od XIII do XVIII wieku, jednakże znajdują się w nim również odniesienia do innych krajów Europy.

Broadly understood religion has been a very important element of the daily life of mankind since the dawn of history. This is also an important issue from the point of view of the State, because religion is a kind of foundation which forms the basis for the creation and subsequent functioning of many civil communities. Therefore, it became necessary to regulate this issue legally, both in ecclesiastical and secular regulations. Although it may seem that religion is a neutral issue in terms of criminal law, it must nevertheless be emphasised that for hundreds of years acts contrary to the principles and rules set by religions have been penalised. The catalogue of ancient crimes against religion was wide and varied. It included, among others, blasphemy, sacrilege, irregular access to the sacraments, non-attendance to church, non-observance of fasting, inappropriate behavior in church or cemetery, adultery, bigamy, incest or even bad marital life. In many cases, the authors disagree on what actions should be included in it. This is the case, for example, in the case of witchcraft, which by some authors are not included in the catalogue of crimes against religion. As for the punishment of the perpetrators of crimes against religion, it should be pointed out that they took various forms, although in general it can be said that they were capital punishment, corporal punishment, financial punishment and penance. The aim of this study is to outline the problematic of selected crimes against religion, i. e. failure to fulfill the obligation of mass and failure to respect the feast day, blasphemy, sacrilege, witchcraft and bigamy. The crime of adultery will be widely discussed. The study concerns the areas of former Poland, from the 13th to the 18th century, but there are also references to other countries.

Keywords

crime religion adultery witch profanity bigamy

przestępstwo religia cudzołóstwo czarownice bluźnierstwo bigamia

Citation

Drążkowska, R. (2023). Prawo wobec przestępstw przeciwko religii. ujęcie historycznoprawne. W: M. Stanulewicz, M. Gronowski, E. Plewa (red.), Państwo wobec religii (s. 261-281). Wydawnictwo Naukowe ArchaeGraph Diana Łukomiak

URI

https://open.icm.edu.pl/handle/123456789/25129

Belongs to collection

Rozdziały z Prac Zbiorowych / Books Chapters

Full item record