Psychologia w naukach medycznych. Cz. II

Strzelecki, Wojciech; Cybulski, Marcin; Czarnecka-Iwańczuk, Marta

Psychologia w naukach medycznych. Cz. II

Abstract

Przedmowa Z prawdziwą przyjemnością oddajemy w Państwa ręce drugą część monografii „Psychologia w naukach medycznych”. Powstała ona dzięki Wam – ogromne zainteresowanie studentów oraz pracowników naukowych zarówno cyklem konferencyjnym poświęconym humanistyce w medycynie, jak i pierwszą częścią monografii spowodowało, iż zdecydowaliśmy się podjąć trud dalszego działania i szerzenia idei człowieczeństwa w naukach medycznych. Kontynuując dzieło z 2008 roku staraliśmy się odnaleźć kolejne punkty styczne psychologii i medycyny, ujmując je w słowa o charakterze popularno-naukowym, a często i publicystycznym. Adresatami publikacji są przede wszystkim studenci kierunków medycznych oraz pracownicy opieki zdrowotnej, jednak wieloaspektowość przekazu pozwala żywić nadzieję, że zainteresuje ona również i osoby niezwiązane z medycyną. W myśl założeń holistycznych koncepcji zdrowia, jednocześnie odchodząc od kartezjańskiego dualizmu, który przez wieki był dominującym poglądem w naukach medycznych, przyjąć należy, że istota ludzka jest całością; zatem jej psychika i cielesność jako nierozerwalne byty, siłą rzeczy, wpływają na siebie wzajemnie, dając finalnie jakość bardziej synergiczną aniżeli tylko sumaryczną. Postrzeganie człowieka jako całości pociąga za sobą również szerokie rozumienie pojęcia zdrowia, przez które rozumiemy dziś już nie tylko brak choroby, ale przede wszystkim zasób rozpatrywany na płaszczyźnie fizycznej, psychicznej, społecznej, ale też i duchowej. Ta ostatnia bywa współcześnie „rozrywana” pokusami ponowoczesności, hedonizmem, ale też i równoważona eudajmonizmem, poszukiwaniem szczęścia i „dobrego życia”. Celem naszej monografii było – prócz przedstawienia roli czynników psychologicznych dla kształtowania zarówno zdrowia jak i choroby, funkcjonowania pacjenta w sytuacji specyficznych trudności zdrowotnych oraz omówienia form terapeutycznych, wspierających proces zdrowienia – wskazanie praktycznych wskazówek, przydatnych w pracy przyszłych i obecnych przedstawicieli zawodów medycznych. Monografię otwiera rozdziałAgnieszki Nowogrodzkiej i Bartosza Piaseckiego pt. „Poznanie społeczne w psychopatologii”. Autorzy opisują neuropsychologiczne mechanizmy poznania społecznego oraz dokonują charakterystyki jego zaburzeń. W rozdziale pt. „Zaburzenia regulacji emocjonalnej u osób pochodzących z rodzin dysfunkcyjnych” – Maja Strzelecka i Wojciech Strzelecki dokonują opisu emocjonalnego rozwoju człowieka w rodzinie dysfunkcyjnej, charakteryzują wpływ zaburzeń regulacji emocjonalnej na zdrowie somatyczne oraz wskazują formy pomocy terapeutycznej. Jędrzej Dobaczewski, w rozdziale pt. „Starzenie się a potrzeba pomocy”, dokonując charakterystyki okresu późnej dorosłości opisuje rolę opieki instytucjonalnej oraz nieinstytucjonalnej udzielanej osobom starszym oraz konsekwencje niesienia tej pomocy dla opiekunów. Dwa kolejne rozdziały poświęcone zostały funkcjonowaniu społecznemu i emocjonalnemu osób z cukrzycą. Maja Stanisławska-Kubiak, Maria Skommer oraz Ewa Mojs w rozdziale pt. „Obraz ciała u dzieci i młodzieży chorującej na cukrzycę typu 1 (spostrzeżenia, myśli i uczucia dziecka na temat jego ciała) i wskazania do terapii” dokonują analizy wypowiedzi dzieci i adolescentów z cukrzycą typu I. Autorki podają również praktyczne wskazania dotyczące tego, co powinna uwzględniać w takich sytuacjach terapia. W rozdziale pt. „Wsparcie psychologiczne osób ze zdiagnozowaną cukrzycą” Anna Klatkiewicz opisuje psychologiczne aspekty funkcjonowania pacjentów z cukrzycą, wskazując na problemy z jakimi ci pacjenci muszą się mierzyć, są to: depresje, stres, lęk, zaburzenia odżywiania i zaburzenia seksualne. Autorka wskazuje również kognitywne i behawioralne czynniki kształtujące współpracę z zespołem medycznym oraz formy motywowania pacjenta. Włodzimierz Płotek i Marcin Cybulski, w rozdziale pod prowokacyjnym tytułem „Czego uczy nas przypadek Michaela Jacksona? Czyli rzecz o bezpieczeństwie drogowym po znieczuleniach do zabiegów chirurgicznych, stomatologicznych, kosmetycznych i diagnostycznych”, podejmują tematykę bezpieczeń- stwa pacjenta znieczulanego do zabiegów diagnostycznych. Bezpieczeństwo to ujmowane jest przez autorów jako realne zjawisko występujące po opuszczeniu ośrodka medycznego – głównie ze względu na problem powrotu pacjenta do tzw. „street fitness”, czyli pełnej sprawności poznawczej i psychomotorycznej. Funkcje te odgrywają ogromną rolę w bezpieczeństwie partycypantów życia publicznego, a trendy obecne we współczesnej „jednodniowej” medycynie diagnostycznej i chirurgicznej zdają się pomijać sprawę zabezpieczenia pacjenta opuszczającego ośrodek medyczny. Kolejny rozdział, autorstwa Marcina Cybulskiego, Marii GrzymisławskiejCybulskiej oraz Piotra Joachimiaka, pt. „Psychiatra – psycholog – kierowca leczony psychiatrycznie. Diabelskie trio, czy zagubieni w przestrzeni?” dotyka problemu relacji między pacjentem psychiatrycznym, psychologiem transportu a psychiatrą i stanowi obszar zainteresowań praktyków z dwóch ostatnich dziedzin wskazując na wątpliwości obecne w środowiskach specjalistów z zakresu psychiatrii i psychologii transportu; jest jednocześnie manifestem przedstawicieli środowisk medycznych i psychologicznych. Tekst autorstwa Joanny Mydlarskiej pt. „Wsparcie psychologiczne w praktyce medycznej w kontekście medycyny ratunkowej” dotyczy charakterystyki reakcji kryzysowych oraz form niesienia wsparcia w kryzysie, w tym wsparcia psychologicznego w praktyce medycznej. Ponadto Autorka wskazuje na strategię oraz rolę radzenia sobie ze stresem u przedstawicieli zawodów medycznych. Kolejne cztery rozdziały poświęcone są charakterystyce form terapeutycznych, ze szczególnym naciskiem na możliwości ich zastosowania w praktyce medycznej. Pierwszy z nich to rozdział autorstwa Izabeli Przybek-Czuchrowskiej pt. „Hipnoza w medycynie”. Autorka dokonuje charakterystyki typów hipnozy ze wskazaniem ich cech charakterystycznych. Wskazuje ponadto obszary zastosowania hipnozy w medycynie, w tym opisuje specyfikę oddziaływania hipnoterapeutycznego w pracy z dziećmi. Autorki rozdziału pt. „Dogoterapia – motywująca rola psa w procesie terapeutycznym” – Natalia Pieczyńska oraz Joanna Nawrocka-Rohnka – opisują podział dogoterapii, przegląd definicji oraz wybrane obszary oddziaływań. Charakteryzują również odbiorców dogoterapii oraz sposoby jej wykorzystania w rehabilitacji i terapii. Autorki przytaczając opisy przypadków dokumentują użyteczność tej formy terapeutycznej w pracy z dziećmi z autyzmem oraz mó- zgowym porażeniem dziecięcym. Kolejny rozdział z zakresu form terapeutycznych, autorstwa Mai Strzeleckiej pt. „Terapia Lowenowska – pomost między ciałem i emocjami”, przybliża specyfikę terapii Lowenowskiej, opartej na założeniach przywrócenia integralno- ści ciała i umysłu, rozumianych jako końce jednego kontinuum, wpływających na siebie nawzajem oraz współtworzących system, jakim jest ludzki organizm. Autorka opisuje podstawowe terminy istotne dla tej terapii oraz jej założenia. Na końcu dokonuje charakterystyki typologii charakterologicznej według twórcy koncepcji. Wojciech Strzelecki w rozdziale pt. „Zastosowanie muzykoterapii w psychiatrii” wskazuje rolę muzykoterapii jako terapii wspierającej, skupiając się na jej zastosowaniu w lecznictwie psychiatrycznym. Autor przedstawia specyfikę oddziaływań muzykoterapeutycznych w zaburzeniach nerwicowych, w schizofrenii oraz w zaburzeniach okresu dziecięcego. Opisane są również specyficzne metody i techniki muzykoterapeutyczne stosowane w psychiatrii, takie jak: metoda portretu muzycznego, dialogu instrumentalnego oraz kulturocentryczna koncepcja wspólnotowej muzykoterapii improwizacyjnej. Trzy kolejne rozdziały koncentrują się na zagadnieniach dotyczących ginekologii i położnictwa. Anna Bukowska i Marta Czarnecka-Iwańczuk, w rozdziale pt. „Analiza sytuacji psychologicznej kobiet z rozpoznaniem wad letalnych płodu w obliczu decyzji o kontynuacji lub terminacji ciąży”, opisują przeżycia kobiet, stających w obliczu decyzji o kontynuowaniu versus przedwczesnym ukończeniu ciąży ze względu na nieodwracalne wady u płodu. Autorki poruszają wieloaspektowość tych decyzji, a także omawiają proces radzenia sobie z nimi w kontekście prze- żywania żałoby po stracie ciąży/dziecka. W rozdziale autorstwa Jadwigi Łuczak-Wawrzyniak pt. Marty CzarneckiejIwańczuk oraz Anny Bukowskiej pt. „Strata dziecka – różne perspektywy postrzegania tego doświadczenia” mówi się o utratach dzieci w okresie pre- i perinatalnym. Dokonano w nim psychologicznej analizy przeżywania tego doświadczenia zarówno przez kobietę i jej partnera – ojca dziecka oraz lekarza, który prowadził ciążę. Ponadto poruszony został także społeczny kontekst utraty dziecka w prenatalnym okresie jego rozwoju. Kolejny rozdział, autorstwa Jadwigi Łuczak-Wawrzyniak zatytułowany „Psychologia w ginekologii i położnictwie”, koncentruje się na czynnikach psychosomatycznych i somatopsychicznych w ginekologii i położnictwie. Autorka, zaczynając od koncepcji psychosomatycznej i somatopsychicznej chorób, omawia następnie tak istotne zagadnienia, jak: relacja lekarza ginekologa-położnika z pacjentką, rola właściwej komunikacji, badanie ginekologiczne z perspektywy pacjentki oraz modele działania lekarza-położnika. W rozdziale autorstwa Michała Mandeckiego i Marcina Cybulskiego pt. „Stres i wypalenie zawodowe a praca w sektorze publicznej opieki zdrowotnej – autorskich refleksji kilka” charakteryzowane jest zjawisko wypalenia zawodowego. Autorzy wskazują też przyczyny szczególnej podatności na zjawisko wypalenia pracowników służby zdrowia oraz przedstawicieli wszelkich innych profesji, których praca wiąże się z niesieniem pomocy innym. Tekst kończy się wskazaniami dotyczącymi metod zaradczych wobec zjawiska wypalenia. Rozdział autorstwa Moniki Mateckiej pt. „Komunikowanie się w relacji z pacjentem w podeszłym wieku” porusza bardzo istotne wątki dotyczące specyfiki komunikacji z pacjentami w okresie późnej dorosłości. Autorka opisuje proces kształtowania relacji z pacjentem, dokonuje charakterystyki pacjenta w tym wła- śnie okresie rozwojowym oraz omawia specyficzne bariery komunikacyjne. Monografięzamyka rozdziałautorstwa Bogusława Stelcera pt. „Komunikowanie się z chorym umierającym i prawo pacjenta do prawdy”. Autor przedstawia szereg zagadnień dotyczących pracy z pacjentem umierającym, takich jak rozmowa z rodziną pacjenta oraz niezwykle trudny temat jakim jest właściwe przekazywanie niepomyślnych informacji. Opisuje również rolę właściwej relacji lekarza z pacjentem oraz rozumienie tej relacji przez Michaela Balinta. Mamy nadzieję, że nasza monografia może być pomocnym materiałem dydaktycznym dla studentów oraz przedstawicieli zawodów medycznych. Jej wieloaspektowość podkreśla szerokie ujęcie zagadnień medyczno-psychologicznych. Nie należy zapominać, że współczesna psychologia, jako dziedzina naukowa i praktyczna, wywodzi się w linii prostej z nauk medycznych. Celem jest więc również podkreślenie roli czynników medycznych dla funkcjonowania psychicznego i emocjonalnego jednostki oraz wskazanie jak istotne są zagadnienia natury psychologicznej dla zdrowia i jakości życia człowieka. Wojciech Strzelecki, Marcin Cybulski, Marta Czarnecka-Iwańczuk

Psychologia w naukach medycznych. Cz. II

Authors

Date

Journal Title

Journal ISSN

Volume Title

Publisher

Abstract

Description

Keywords

Citation

URI

Related research dataset

Belongs to collection