Italo-czeska dekoracja XIV-wiecznego mszału w Katedrze Wawelskiej (Missale plenarium AKKK Ms 3) i jej treści ideowe
Loading...
03-Tracz.pdf (6.33 MB)
Authors
Date
2022-12-22
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Tyniec Wydawnictwo Benedyktynów
Using this material is possible in accordance with the relevant provisions of fair use or other exceptions provided by law. Other use requires the consent of the holder.
Abstract
Datowany na lata 1350-1360 i wiązany z krakowskim skryptorium katedralnym Mszał Krakowski – Missale Cracoviense (AKMK, nr 3 KP) jest najstarszym zachowanym Missale plenarium katedry. Mszał składa się z 265 dwustronnie zapisanych kart pergaminowych (383 x 296 mm), które w nieznanym czasie zostały przycięte, w wyniku czego uszkodzono dekorację marginalną. Tekst na kolejnych kartach został rozmieszczony w dwóch kolumnach po 27–30 wersów w każdej. Teksturę kolumn przerywa zapis nutowy poprowadzony na czterolinii wykonanych rubrą. Przy rękopisie pracowało przynajmniej dwóch skrybów, jeden pisał tekst właściwy, drugi tekst związany z zapisem muzycznym. Obecnie niezachowaną w całości dekorację malarską kodeksu tworzy 20 inicjałów – 16 figuralnych i cztery ornamentalne. Zasadnicza część inicjałów figuralnych w wawelskim Mszale jest dziełem jednego mistrza. Drugi artysta wykonał trzy iluminacje w sekwencjarzu, a trzeci dekoracje marginalną w typie drorerii. Styl artystów dekorujących Mszał stanowi iluminatorską syntezę charakterystyczną dla środowiska środkowoeuropejskiego drugiej ćwierci XIV wieku, ukształtowany przez nurt malarstwa książkowego uprawianego w sąsiednich Czechach, krajach austriackich oraz w Italii w dobie trecenta. Uważna obserwacja miniatur, które wyszły spod ręki głównego iluminatora, każe w nim widzieć osobę, której styl ukształtowało artystycznie środowisko północnowłoskiego iluminiatorstwa pierwszej połowy XIV wieku. Bez wątpienia włoskie doświadczenia zostały wzbogacone o osiągnięcia sztuki czeskiej, co przełożyło się u niego na własną manierę artystyczną. Zapewne za sprawą środowiska czeskiego główny iluminator przejął do wawelskiego kodeksu mocne w swym francuskim wyrazie przedstawienie króla Dawida na karcie 3v. Przedstawienie wyrasta z tradycyjnej ikonografii króla Dawida, która upowszechniła się za sprawą dekoracji wykonywanych na potrzeby ilustracji luksusowych psałterzy na Zachodzie Europy (Francja, Flandria, Anglia) w XIII w. W wawelskim przedstawieniu szczególnie intrygujący jest trzymany przez Dawida instrument – harfę-psalterium. Pomocnik głównego iluminatora wawelskiego Mszału, spod ręki którego wyszły trzy z ostatnich miniatur zdobiących sekwencjonarz najwyraźniej został ukształtowany bezpośrednio w środowisku czeskim. Trudno jest coś więcej powiedzieć o trzecim artyście, który skupił się przede wszystkim na dekorowaniu marginesów kart zdobiąc je uniwersalnymi, żywiołowymi i zabawnymi dekoracjami w typie drolerii. Drolerie z Mszału są wiązane z wykładnią astrologiczną. Trudno jednoznacznie określić jaka one pełniły rolę.
Description
Keywords
Citation
Tracz, S. (2022). Italo-czeska dekoracja XIV-wiecznego mszału w Katedrze Wawelskiej (Missale plenarium AKKK Ms 3) i jej treści ideowe. W: S. Ferfoglia (red.), Ad fontes Cathedralis Cracoviensis. Recepcja rękopisu «Missale plenarium» AKKK Ms 3. (s. 67-98). Tyniec Wydawnictwo Benedyktynów