Będzie las… Drogowskazy antropologii leśnej w „Zapiskach więziennych” Stefana Kardynała Wyszyńskiego
Loading...
08_Wyszynski.pdf (1.93 MB)
Authors
0000-0002-1166-9258 Date
2021
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Instytut Dendrologii PAN w Kórniku
Using this material is possible in accordance with the relevant provisions of fair use or other exceptions provided by law. Other use requires the consent of the holder.
Abstract
W pracy podjęto próbę identyfikacji wybranych drogowskazów antropologii leśnej, sformułowanych przez Stefana Kardynała Wyszyńskiego w „Zapiskach więziennych”. Odwołano się do tekstu źródłowego, stosując metodę analizy krytycznej, bazując na odczytaniu słów kluczowych i kontekstu myśli Autora. Na tej podstawie sformułowano najważniejsze konkluzje i rekomendacje antropologiczne.The study attempts to identify selected pathways of forest anthropology, formulated by Stefan Cardinal Wyszyński in his "Prison Notes". The source text was appealed to using the method of critical analysis, based on the reading of key words and the context of the Author's ideas. Finally, the most important conclusions and anthropological recommendations were formulated.
Description
Antropologia inspiruje do formułowania pytań fundamentalnych. „Co [zatem] oznacza być człowiekiem w świecie, w którym ludzkość jest najsilniejszą siłą geologiczną”, gdy „ekoeksterminację” uznaje się za „zbrodnię przeciwko naturze, [rozpatrując ją dokładnie tak samo, jak zbrodnię] przeciwko ludzkości?” – jak zapytała A.A. Konczal (2017). Odpowiedzi można zapewne wskazać tyle, ile jest ludzkich historii, Jeśli jednak w refleksji tej zmarginalizuje się człowieka, wówczas nieuprawnione stanie się również „naukowe” użycie antropologii (Wanat i Potkański, 2010; Szary, 2020). Niektórzy z nas pamiętają jeszcze próby „instrumentalnego” połączenia antropologii z polityką społeczną, różnymi odmianami filozofii politycznej, ideologii, a obecnie także techniki, zwłaszcza zaś technologii informacyjnych. Choć więc podejmowano i nadal podejmuje się próby „systemowego” ujęcia antropologii, zwyczajną odpowiedzią staje się życie konkretnego człowieka. Proste studium przypadku mówi niekiedy więcej i jaśniej o doświadczeniu antropologicznym, niż przeróżne „zamawiane” publikacje, także te uzurpujące sobie prawo posługiwania się przymiotnikiem „naukowe”. Warto zatem oddać głos ludziom i dziełom (Kusiak, 2016; Wanat, 2020). Ujęcie faktograficzne, retrospektywne, odzwierciedlające to, co rzeczywiście się wydarzyło, daje – nawet ex post – prawo do wnioskowania.
W takim kontekście podjęto refleksję nad doświadczeniem spotkania z przyrodą i lasem niezwykłego człowieka, który niosąc ciężar ogromnej odpowiedzialności poddany został bezprecedensowej próbie ograniczenia wolności. Stefan Wyszyński, bo o Nim mowa, Prymas Tysiąclecia, który na mocy decyzji papieża Franciszka 12 września 2021 roku został w Warszawie ogłoszony błogosławionym, urodził się w 1901 roku w Zuzeli nad Bugiem. O życiu i działalności Stefana Wyszyńskiego można dowiedzieć się z licznych, powszechnie dostępnych publikacji. Dla potrzeb niniejszej pracy wskazano jedną z ostatnich, przygotowaną przez Wincentego Łaszewskiego „Stefan błogosławiony Wyszyński…” (Łaszewski, 2021). Od roku 1948, przez ponad 32 lata, Stefan Wyszyński stał na czele Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, jako Prymas, Kardynał, Arcybiskup Metropolita Warszawski i Gnieźnieński. Gdy komunistyczny rząd zdecydował się na jawną ingerencję w wewnętrzne życie Kościoła, wypowiedział słynne „non possumus”. 25 września 1953 roku został internowany przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL). Do roku 1956 jako więzień przebywał najpierw w Rywałdzie, potem w Stoczku Warmińskim, Prudniku i Komańczy. W klasztorze Sióstr Nazaretanek w Komańczy Prymas przebywał od 29 października 1955 roku do 28 października 1956 roku. W tym czasie powstało niemal trzy tysiące stron maszynopisu. W Komańczy Prymas przygotował tekst Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego, „List do kapłanów”, a także zredagował „Zapiski więzienne” (1956, wydane następnie w latach 1982, 1995, 2001). To właśnie „Zapiski więzienne” (2001) stały się inspiracją dla antropologicznej refleksji o wolności, widzianej oczyma więźnia – ale równocześnie sercem wolnego człowieka, który dostrzegał przyrodę, drzewa i las z wnikliwością badacza, troskliwością
gospodarza i miłością człowieka, Polaka i patrioty.
Keywords
Citation
Wanat, L. (2021). Będzie las… Drogowskazy antropologii leśnej w „Zapiskach więziennych” Stefana Kardynała Wyszyńskiego. Przegląd Leśniczy, XXXI(1-12), 17-21.