Zanik zjawisk lodowych na Wiśle w przekroju wodowskazowym Toruń

Pawłowski, Bogusław

Zanik zjawisk lodowych na Wiśle w przekroju wodowskazowym Toruń

Abstract

W pracy przedstawiono przebieg zjawisk lodowych na Wiśle w Toruniu od drugiej połowy XIX w. do czasów współczesnych. Wykorzystano dane pomiarowo-obserwacyjne IMGW-PIB. Celem pracy była charakterystyka zmian wybranych elementów reżimu lodowego i ich zróżnicowania w czasie, ze szczególnym uwzględnieniem okresu po 1988 r., także w kontekście prognozy dalszego przebiegu zjawisk w przekroju tego posterunku. W analizach wykorzystano metodę regresji liniowej. Stwierdzono wyraźne zróżnicowanie tempa zmian wynikające z jego związku z przebiegiem warunków termicznych sezonów zimowych. W przypadku czasu trwania zjawisk lodowych po roku 1988 zanotowano w Toruniu gradient zmiany wynoszący −7,4 d ∙ dek−1. Był on przeszło dwukrotnie większy niż zanotowany dla okresu do 1988 r., podczas którego zmiany przebiegu zlodzenia na tym odcinku rzeki były głównie efektem działań hydrotechnicznych. W ich wyniku, jak również w wyniku szybkiego wzrostu temperatury zim w ostatnich dekadach w stosunku do początku analizowanego okresu, znacznie spadła częstość pojawiania się pokrywy lodowej, a zjawiska lodowe trwają obecnie kilkakrotnie krócej. W ostatnich 10 latach pojawiały się one najczęściej w drugiej i trzeciej dekadzie stycznia i trwały średnio 13 dni. Odnotowano także pierwszy przypadek zimy bez zjawisk lodowych. W przyszłości będzie ich coraz więcej.

This study describes the course of selected elements of the Vistula River’s ice regime in Toruń from the mid-19th century until the present day. Use was made of observation and measurement data of the Institute of Meteorology and Water Management – National Research Institute (IMGW-PIB) to provide an overview of changes and their temporal variability, with particular emphasis on the period following the year 1988, also in the context of forecasting a further course of the phenomena at the relevant gauging station. The linear regression method was utilised for the analysis. A clear variability was found in the dynamics of change, resulting from its correlation with the course of winter thermal conditions. In the case of the ice phenomena duration, the change gradient observed until 1989 in Toruń was −7.4 days ∙ decade−1. This value was more than twice as high as that observed for the period until 1988, when changes in the course of ice conditions within that section of the river were mainly due to hydraulic engineering activities. These – along with a rapid increase in wintertime air temperatures over the last decades – have resulted in a significant reduction in the occurrence of ice cover compared to the beginning of the analysed period, and nowadays ice phenomena last a few times shorter. Over the last 10 years, ice phenomena have been observed mostly in the second and third ten-day period of January and lasted 13 days on average. Furthermore, the first case of winter without ice phenomena has been observed, and such winter seasons are likely to occur more and more frequently in the future.

Keywords

ice phenomena Toruń abrupt climate change warming human impact

zjawiska lodowe Toruń zmiana warunków makrocyrkulacyjnych ocieplenie wpływ człowieka

Citation

Pawłowski B. (2025). Zanik zjawisk lodowych na Wiśle w przekroju wodowskazowym Toruń. Czasopismo Geograficzne, 96(3): 403–422. https://doi.org/10.12657/czageo-96-17

URI

https://open.icm.edu.pl/handle/123456789/25847

Belongs to collection

Czasopismo Geograficzne

Full item record