Axiology of Artificial Intelligence: Value Judgments of AI Chatbots in the Context of Intergenerational Relations
Loading...
WWR-211816.pdf (473.06 KB)
0000-0002-8153-0833 Date
2025
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
EDUsfera Academic Press
Abstract
Introduction. Artificial intelligence systems are becoming one of the factors shaping the contemporary discourse on family life. The study, situated at the intersection of family studies and the axiology of AI, undertakes an analysis of how chatbots give value judgments on intergenerational relations in the family. Aim. An explanation of the value judgments made by ten artificial intelligence systems in the context of intergenerational relationships in the family. Methods and materials. The source material consisted of a set of 250 ratings. The method consisted of a quantitative analysis of the ratings awarded by chatbots (DeepSeek, Ernie Bot, Gemini, Grok, Mistral Chat, Perplexity, Bielik, ChatGPT, Claude Sonnet, Copilot) to 25 statements regarding intergenerational relationships. The statements were divided into five thematic blocks: parental autonomy, cultural traditions, the independence of adult children, care for the elderly, and intergenerational tolerance. The Likert scale (1–5) was used, where higher values indicated a progressive orientation. The statistical analysis was conducted using PSPP. Results. The mean ratings of the systems ranged from 3.32 (Mistral) to 4.08 (Gemini). The analysis revealed no conservative orientation within the sample under study; 60% of the systems represented moderate values, while 40% displayed progressive orientations. The axiological hierarchy prioritised intergenerational responsibility (4.16) and tolerance (4.10), while marginalising parental autonomy (2.84). The systems under study were consistent on issues of gender equality but avoided extreme ratings regarding parental authority. Conclusion. The study revealed a consistent convergence of AI systems with progressive or moderate orientations, while conservative orientations were entirely absent in the sample under study. The AI systems demonstrated selective polarisation in specific domains, while showing measured caution in others. The results suggest that AI systems may not be axiologically neutral and may play a role in shaping the discourse on intergenerational relationships in specific ways. This analysis is of an exploratory nature and may serve as a foundation for the emerging research area at the intersection of AI axiology and family studies.Wprowadzenie. Systemy sztucznej inteligencji stają się jednym z czynników kształtujących współczesne dyskursy o życiu rodzinnym. Badanie na styku nauk o rodzinie i aksjologii AI podejmuje analizę wartościowań chatbotów wobec relacji międzypokoleniowych w rodzinie. Cel. Wyjaśnienie wartościowań dziesięciu systemów sztucznej inteligencji wobec relacji międzypokoleniowych w rodzinie. Metody i materiały. Materiałem źródłowym był zbiór 250 ocen. Metodą była analiza ilościowa ocen wyrażonych przez chatboty (DeepSeek, Ernie Bot, Gemini, Grok, Mistral Chat, Perplexity, Bielik, ChatGPT, Claude Sonnet, Copilot) wobec 25 twierdzeń dotyczących relacji międzypokoleniowych. Twierdzenia podzielono na pięć bloków tematycznych: autonomia rodzicielska, tradycje kulturowe, niezależność dorosłych dzieci, opieka nad starszymi oraz tolerancja międzypokoleniowa. Zastosowano skalę Likerta (1–5), gdzie wyższe wartości oznaczały orientację progresywną. Analizę statystyczną przeprowadzono z wykorzystaniem PSPP. Wyniki. Średnie oceny systemów wykazały rozpiętość od 3,32 (Mistral) do 4,08 (Gemini). Zidentyfikowano absencję orientacji konserwatywnej w badanej próbie przy czym 60% systemów reprezentowało wartości umiarkowane, a 40% progresywne. Hierarchia aksjologiczna priorytetowo traktowała odpowiedzialność międzypokoleniową (4,16) i tolerancję (4,10), a marginalizowała autonomię rodzicielską (2,84). Badane systemy były zgodne w kwestiach równości płci, ale unikały skrajnych ocen w sprawach władzy rodzicielskiej. Wnioski. Badanie ujawniło systematyczną konwergencję systemów AI wokół wartości progresywnych lub umiarkowanych oraz brak reprezentacji konserwatywnej w badanej próbie. Systemy wykazały mechanizmy selektywnej polaryzacji w wybranych obszarach oraz kontrolowaną ostrożność w innych. Wyniki sugerują, że systemy AI mogą nie być aksjologicznie neutralne i w określony sposób współkształtują dyskurs dotyczący relacji międzypokoleniowych. Analiza ma charakter eksploracyjny i może być krokiem w stronę nowego pola badawczego łączącego aksjologię AI z naukami o rodzinie. ANGIELSKI
Description
Description
Keywords
Citation
Bierzyński, T. (2025). Axiology of Artificial Intelligence: Value Judgments of AI Chatbots in the Context of Intergenerational Relations. Wychowanie W Rodzinie, 32(3), 223–240. https://doi.org/10.61905/wwr/211816