Zasilanie, wydajność i cechy hydrochemiczne wód źródeł Czarnej Wody

Fac-Beneda, Joanna; Lidzbarski, Mirosław

Zasilanie, wydajność i cechy hydrochemiczne wód źródeł Czarnej Wody

Abstract

Czarna Woda zwana również Czarną Wdą płynie w głębokiej dolinie – rynnie Jeziora Dobrego. W jej zlewni występują dwa duże obszary źródliskowe. Jedno ze źródlisk znajduje się w pobliżu dawnej kaszubskiej osady Trzy Młyny. Warunki geomorfologiczne, hydrogeologiczne i hydrograficzne tego terenu sprawiają, że od prawie 200 lat wody tego źródliska są wykorzystywane do hodowli ryb. Jednocześnie jest to teren chroniony prawem, znajduje się bowiem w zasięgu Obszaru Chronionego Krajobrazu Puszczy Darżlubskiej, obszaru Natura 2000 Trzy Młyny PLH220029 oraz rezerwatu leśnego Źródliska Czarnej Wody. Źródliska Czarnej Wody zasilane są wodami infiltracyjnymi poprzez rozbudowany system cyrkulacji wód podziemnych, połączony z czwartorzędowym poziomem wodonośnym. Głównym czynnikiem kształtującym reżim źródeł Czarnej Wody jest infiltracja. Teren rezerwatu jest bardzo zróżnicowany, a na uwagę zasługuje tu silna erozja wsteczna, będąca efektem intensywnego wypływu wód ze źródlisk. Badania wydajności wypływów przeprowadzano patrolowo w roku 2009 (PIG-PIB) i 2015 (Katedra Hydrologii). Próbki do analiz chemicznych (NO2, NO3, NH4, SO4 i Cl) pobrano tylko w 2009 r. Na podstawie przeprowadzonych obliczeń można stwierdzić, że wydajność źródlisk Czarnej Wody (wszystkich wypływów) wynosi około 152 dm3∙s−1, a po uwzględnieniu dodatkowego zasilania na obszarze alimentacji może przekraczać 167 dm3∙s−1. Szacuje się, że prawie wszystkie te wody odprowadzane są przez źródła znajdujące się w rezerwacie. Według pomiarów patrolowych ilość wody źródlanej wynosi około 116 dm3∙s−1. Jak wykazano, wody źródlisk Czarnej Wody pochodzące z międzymorenowego poziomu wodonośnego są odporne na antropopresję. Ich skład chemiczny jest najczęściej zbliżony do naturalnego tła (tab. 4). Jedynie w przypadku dwóch źródeł stwierdzono nieznaczny wzrost zawartości związków azotu oraz chlorków i siarczanów.

The river of Czarna Woda, also known as the Czarna Wda, flows in a deep valley, the trough of Lake Dobre. Its catchment is composed of two spring areas. One of them is located near the former Kashubian settlement of Trzy Młyny. The geomorphological, hydrogeological and hydrographic conditions of this area have enabled the existence of fisheries for more than 200 years. At the same time, it is a legally protected area, part of the Protected Landscape Area of the Darżlubie Forest, the Natura 2000 area of Trzy Młyny PLH220029 as well as the forest reserve ‘Źródliska Czarnej Wody’ (Czarna Woda springs). The Czarna Woda springs are fed with infiltration waters through an extensive system of groundwater circulation linked to the Quaternary aquifer. The main factor shaping the regime of the Czarna Woda springs is infiltration. The terrain of the reserve is highly diverse with notable strong headward erosion resulting from an intensive outflow of water from the spring area. The spring yield was randomly measured in 2009 (PIG-PIB) and 2015 (Department of Hydrology). Samples for chemical analyses (NO2, NO3, NH4, SO4 and Cl) were taken only in 2009. The total value of the underground water supply is 152 dm3∙s−1, but after considering the additional supply it exceeds 167 dm3∙s−1. It has been estimated that almost all of these waters are drained by the springs in Czarna Woda Springs Nature Reserve. Patrol measurements (preliminary results) show that the quantity of spring water is ca 116 dm3∙s−1. The spring waters of the Czarna Woda originating from the inter-moraine aquifer are resistant to human impact. Their chemical composition is most often similar to the natural background (Table 4). Only in the case of two sources there is a slight increase in the content of nitrogen compounds, chlorides and sulphates.

Keywords

human impact postglacial areas yield supply spring area of Czarna Woda

antropopresja obszary młodoglacjalne wydajność zasilanie Źródliska Czarnej Wody

Citation

Fac-Beneda J., Lidzbarski M. (2024). Zasilanie, wydajność i cechy hydrochemiczne wód źródeł Czarnej Wody. Czasopismo Geograficzne, 95(2): 209–226. https://doi.org/10.12657/czageo-95-09

URI

https://open.icm.edu.pl/handle/123456789/24266

Belongs to collection

Czasopismo Geograficzne

Full item record