Pathways to European citizenship: a comparative case study of Spain and Poland

Yela Trivino, Ricardo

Pathways to European citizenship: a comparative case study of Spain and Poland

Abstract

This working paper examines the processes by which third-country nationals can acquire Spanish or Polish citizenship. While both European Union countries provide expedited pathways for specific groups, these groups, the particular citizenship requirements, and the scale of naturalisation vary significantly. Although the analysis of citizenship pathways has received considerable academic attention, few studies adopt a comparative perspective. This study aims to bridge that knowledge gap by employing a comparative case study approach, utilising legal interpretive and descriptive statistical methods, covering the period from 2014 to 2023. It addresses key questions: What are the legal pathways for obtaining residency and acquiring citizenship in Spain and Poland? Which groups are granted expedited processes, and why? What are the similarities and differences in access to citizenship between the two countries? The research investigates the laws and economic and social factors that influence citizenship acquisition in both nations. Key findings suggest that Spain's high naturalisation rates are linked to a simplified naturalisation process, with an A2 language requirement, rooted in strong historical ties that benefit nationals from Ibero-American countries. In contrast, Poland's significantly lower naturalisation rates are attributed to more rigorous B1-level Polish language requirements, which pose considerable barriers, especially for non-Slavic speakers. Both countries apply ius sanguinis and offer expedited routes, such as Spain's reduced residency requirements for specific nationalities or Poland's “Pole's Card” and presidential grants. Ultimately, their distinct approaches to integration and language proficiency shape the accessibility of citizenship, leading to varying outcomes for immigrants

W artykule przedstawiono analizę procesów, dzięki którym obywatele państw trzecich mogą uzyskać obywatelstwo hiszpańskie lub polskie. Oba kraje Unii Europejskiej zapewniają przyspieszone procedury dla określonych grup, ale grupy te, konkretne wymogi dotyczące obywatelstwa oraz skala naturalizacji znacznie się różnią. Chociaż analiza procedur uzyskania obywatelstwa spotkała się z dużym zainteresowaniem naukowców, niewiele badań przyjmuje perspektywę porównawczą. Niniejsze badanie ma na celu wypełnienie tej luki w wiedzy poprzez zastosowanie podejścia porównawczego studium przypadku, wykorzystującego interpretacyjne i opisowe metody statystyczne, obejmujące okres od 2014 do 2023 roku. Odpowiada ono na kluczowe pytania: Jakie są prawne procedury uzyskania prawa pobytu i obywatelstwa w Hiszpanii i Polsce? Które grupy korzystają z przyspieszonych procedur i dlaczego? Jakie są podobieństwa i różnice w dostępie do obywatelstwa między tymi dwoma krajami? W badaniu analizuję przepisy prawne oraz czynniki ekonomiczne i społeczne, które wpływają na nabycie obywatelstwa w obu krajach. Kluczowe ustalenia sugerują, że wysokie wskaźniki naturalizacji w Hiszpanii są związane z uproszczonym procesem naturalizacji, z wymogiem znajomości języka na poziomie A2, zakorzenionym w silnych więzach historycznych, korzystnych dla obywateli krajów iberoamerykańskich. Z kolei znacznie niższe wskaźniki naturalizacji w Polsce przypisuje się bardziej rygorystycznym wymogom znajomości języka polskiego na poziomie B1, które stanowią poważne bariery, zwłaszcza dla osób nieznających żadnego języka słowiańskiego. Oba kraje stosują zasadę ius sanguinis i oferują przyspieszone procedury, takie jak obniżone wymagania dotyczące pobytu dla określonych narodowości w Hiszpanii, czy też „Karta Polaka” i nadanie obywatelstwa przez Prezydenta RP. Ostatecznie, ich odmienne podejście do integracji i znajomości języka kształtuje dostępność obywatelstwa, co prowadzi do zróżnicowanych rezultatów dla imigrantów.