Wykorzystanie metody DEA do oceny efektywności w usługach sektora publicznego

Simple item record

Full item record

dc.contributor.authorKozuń-Cieślak, Grażyna
dc.contributor.organizationPolitechnika Radomska im. Kazimierza Pułaskiegopl
dc.date.accessioned2014-01-03T15:11:27Z
dc.date.available2014-01-03T15:11:27Z
dc.date.issued2011-03
dc.description.abstractArtykuł poświęcony został metodzie Data Envelopment Analysis z punktu widzenia jej przydatności do oceny efektywności podmiotów sektora publicznego. W ramach opracowania zaprezentowano przegląd literatury zagranicznej, w której podejmowane są próby wykorzystania DEA do oceny efektywności sektora publicznego w skali międzynarodowej, regionalnej i lokalnej oraz w odniesieniu do wydatków związanych z określonymi funkcjami sektora publicznego, takimi jak: ochrona zdrowia, edukacja, zwalczanie ubóstwa czy rozwój infrastruktury. Odpowiedniość metody DEA do szacowania efektywności podmiotów sektora publicznego wynika wręcz z jej genezy, powstała bowiem jako efekt prac nad oceną działalności, która nie poddawała się tradycyjnym metodom opartym na wskaźnikach lub modelach statystycznych czy ekonometrycznych. Dlatego w opracowaniu zaprezentowano został krótki zarys prac, które autorów metody doprowadziły 30 lat temu do sformułowania jej podstawowej wersji (DEA-CCR). Zaprezentowane zostały również podstawy metodologiczne metody DEA oraz wykaz atrybutów metody, które czynią ją szczególnie użyteczną z punktu widzenia wymogów, jakie stawiane są metodom ilościowym, aby mogły być zastosowane do szacowania efektywności uwzględniając specyfikę sektora publicznego. Artykuł kończy egzemplifikacja wykorzystania metody DEA do oceny efektywności wydatków publicznych na ochronę zdrowia w nowych krajach członkowskich Unii Europejskiej.pl
dc.description.epersonGrażyna Kozuń-Cieślak
dc.description.sponsorshipGrant MNiSW, projekt badawczy nr NN112069436pl
dc.identifier.citationG. Kozuń-Cieślak, Wykorzystanie metody DEA do oceny efektywności w usługach sektora publicznego, "Wiadomości Statystyczne" nr 3, Warszawa 2011, s. 14 - 42.pl
dc.identifier.issn0043-518X
dc.identifier.urihttps://open.icm.edu.pl/handle/123456789/3095
dc.language.isoplpl
dc.publisherGłówny Urząd Statystyczny i Polskie Towarzystwo Statystycznepl
dc.rightsUznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 3.0 Polskapl_PL
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/pl/
dc.subjectsektor publicznypl
dc.subjectDEA metodologiapl
dc.subjectgeneza DEApl
dc.subjectefektywnośćpl
dc.titleWykorzystanie metody DEA do oceny efektywności w usługach sektora publicznegopl
dc.typearticlepl
Files for this record
Original bundle
Now showing 1 - 1 of 1
Name: Wykorzystanie metody DEA do oceny efektywności w usługach sektora publicznego_Wiadomości Statystyczne 3_2011_G. Kozun - Cieslak.pdf
Size: 281.58 KB
Format: Adobe Portable Document Format
Description: Zalety DEA w analizie efektywności podmiotów sektora publicznego: W przypadku działań podejmowanych przez sektor publiczny ocena efektywności jest niezmiernie trudna, gdyż dziedziny, na które ponoszone są wydatki publiczne, na ogół nie są podatne na stosowanie precyzyjnych narzędzi pomiaru ich ekonomicznych i społecznych skutków, a nakłady niezbędne do uzyskania pożądanego efektu często są niejednoznaczne, trudne do wydzielenia i kwantyfikowania. Kolejny problem związany z pomiarem poziomu efektywności sektora publicznego wynika z nieistnienia teoretycznie uzasadnionego, wzorcowego poziomu dostarczanych przez sektor publiczny dóbr i usług, który mógłby być uznany za 100% efektywny przy danym poziomie wydatków publicznych. Dlatego problematyka doboru odpowiedniej metody szacowania efektywności w sektorze publicznym należy do najtrudniejszych i najbardziej kontrowersyjnych. Z tego punktu widzenia istotne wydaje się wskazanie atrybutów metody DEA, które przesądzają o adekwatności tej metody jako narzędzia oceny gospodarności podmiotów działających w ramach specyfiki sektora publicznego: 1) Empiryczna orientacja DEA zakłada brak składnika losowego oraz eliminuje konieczności przyjmowania a priori założeń funkcyjnych między analizowanymi zmiennymi i testowania stopnia dopasowania modeli. Dzięki temu jest to doskonałe narzędzie do szacowania efektywności w sferze dostarczania dóbr publicznych, w przypadku których wiedza na temat funkcyjnej zależności między nakładami a wynikami (efektami) często jest niepełna lub niejednoznaczna. 2) DEA pozwala na stosowanie danych o niejednorodnych mianach (nakłady i efekty mogą być wyrażone w różnych jednostkach miary). W przypadku mierzenia efektywności produkcji nierynkowej (a taki charakter ma zazwyczaj produkcja realizowana przez sektor publiczny) ma to kapitalne znaczenie, gdyż pozwala pominąć fakt nieistnienia cen rynkowych w przypadku wielu dostarczanych dóbr jak i zużywanych nakładów. 3) Podstawową charakterystyką modelu DEA jest to, że określona ilość nakładów i efektów sprowadzona zostaje do pojedynczych wielkości „syntetycznego” nakładu i „syntetycznego” efektu, które następnie są wykorzystywane do wyliczenia współczynnika efektywności obiektu. Współczynnik ten jest funkcją celu, którą dla każdego obiektu należy maksymalizować. Zmiennymi optymalizowanymi są współczynniki będące wagami wielkości nakładów oraz efektów, natomiast same wielkości nakładów i efektów są danymi empirycznymi. Metoda ta nie wymaga zatem uprzedniej znajomości wag, gdyż dla każdego badanego obiektu wyszukiwane są wagi maksymalizujące jego efektywność. Z punktu widzenia badania efektywności w sektorze publicznym jest to niezmiernie ważne, gdyż w przypadku produkcji dóbr publicznych często nie istnieje technologiczne lub teoretyczne uzasadnienie wag jakie należałoby przypisać poszczególnym nakładom w celu uzyskania określonego produktu. 4) DEA jest metodą ukierunkowaną na identyfikację tendencji granicznych. W przeciwieństwie do metod parametrycznych, które próbują dopasować płaszczyznę regresji przez dane „środkowe”, DEA konstruuje granicę opartą na danych skrajnych, przez co okazuje się szczególnie odpowiednia do odkrywania wielkości ekstremalnych, które pozostają „niewidoczne” podczas stosowania innych technik. Przy badaniu efektywności w sektorze publicznym jest to szczególnie istotne, aby dokonywać ocen poprzez porównania do benchmarku, który jest ustalany na postawie „najlepszych praktyk” i nie legalizuje marnotrawstwa „ukrywając” je w wartościach przeciętnych. 5) DEA pozwala tworzyć modele o wielu nakładach i wielu wynikach i jest metodą, która sprowadza się do badania relacji między produktywnością danego obiektu a produktywnością obiektu efektywnego (granicznego). Wyodrębnienie grupy docelowej (peers), czyli grupy podmiotów o efektywności równej 100%, pozwala rekomendować podmiotom, które okazały się w badaniu nieefektywne, wzorców postępowania w celu poprawy efektów ich funkcjonowania. W przypadku produkcji dóbr dostarczanych przez sektor publiczny jest to szczególnie istotne, gdyż daje możliwość wskazania grupy „najlepszych praktyk” i poprawy działalności funkcjonowania badanego podmiotu poprzez naśladownictwo.
Download
License files
Name: license.txt
Size: 234 B
Format: Item-specific license agreed upon to submission
Description:
Download
Belongs to collection
Artykuły / Articles