Władysław Anders. Pamięć i polityka

Sawicki, Jacek Zygmunt

Władysław Anders. Pamięć i polityka

Abstract

Generał Władysław Anders w opinii Polaków uosabia najlepsze wartości bohaterstwa i patriotyzmu oraz oddania sprawom ojczyzny. To twórca Armii Polskiej w ZSRS, dowódca 2. Korpusu Polskiego, zwycięzca w bitwach o Monte Cassino i Ankonę. Po wojnie był niekwestionowanym przywódcą polskiego uchodźstwa politycznego. Za swoją zdecydowanie antykomunistyczną postawę po wojnie przez blisko pół wieku był zaciekle atakowany przez władze w Warszawie. W artykule omówiono najważniejsze przykłady takich jawnych i skrytych działań podejmowanych za życia generała i po jego śmierci. Wśród nich były ataki propagandowe w publikacjach, prasie i w przestrzeni publicznej, pomówienia o zdradę, sprzeniewierzenie finansów, a nawet o przyczynienie się do śmierci gen. Władysława Sikorskiego. Jakiekolwiek głosy sprzeciwu albo tylko obrony dobrego imienia i osoby Andersa tłumiła wszechwładna cenzura. Równoległe tajne działania prowadziła bezpieka, która próbowała dotrzeć do otoczenia generała i wpływać na jego postawę. W drugiej części tekstu podjęto próbę odpowiedzi, w jakim stopniu czy też w jakim obszarze opisane wyżej działania wpłynęły na zmianę świadomości i pamięci zbiorowej Polaków.

In the opinion of Poles, General Władysław Anders embodies the best values of heroism and patriotism, along with devotion to the cause of the Homeland. He was the founder of the Polish Army in the USSR, commander of the II Polish Corps, and victor in the battles for Monte Cassino and Ancona. After the war, he was the undisputed leader of the Polish political emigration. The authorities in Warsaw ferociously attacked him for his resolutely anti-communist stance for nearly half a century after the war. Discussed in the article are the most important examples of such overt and covert actions taken during the general’s lifetime and after his death. These included propaganda attacks in publications, the press, and in public spaces, accusations of treason, embezzlement of finances, and even of contributing to the death of General Władysław Sikorski. Any voices of dissent or simply the defence of Anders’ good name and person were suppressed by the omnipotent censors. Corresponding covert activities were carried out by the security service, which tried to reach Anders’ milieu and influence his standing. The second part of the text attempts to answer to what extent or in what areas the above-described activities influenced the consciousness and collective memory of Poles.

Keywords

Polish Armed Forces in the West Monte Cassino PRL security organs propaganda censorship collective memory historical memory public opinion surveys

Władysław Anders Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie Monte Cassino organy bezpieczeństwa PRL propaganda cenzura pamięć zbiorowa pamięć historyczna badania opinii publicznej Władysław Anders

Citation

Sawicki, J. (2024). Władysław Anders. Pamięć i polityka. Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, (17), 217–232. https://doi.org/10.48261/PAIPN241713

URI

https://open.icm.edu.pl/handle/123456789/26845

Belongs to collection

Artykuły / Articles

Full item record