Polskie państwo na uchodźstwie 1939-1991. Stan badań i perspektywy badawcze
Loading...
Polskie Państwo na Uchodźstwie 1939-1991.pdf (3.02 MB)
Authors
Date
2024-09-01
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Wydawnictwo KUL
Abstract
23 listopada 2022 roku w murach Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa pod nazwą: Polskie państwo na uchodźstwie – zakres pojęciowy, działalność, znaczenie. Stan badań i postulaty badawcze. Jej celem było przedstawienie problematyki istnienia polskich władz państwowych w warunkach emigracji (w latach 1939-1991). Tym samym organizatorzy zaprosili badaczy tego zagadnienia z różnych ośrodków naukowych, aby wspólnie pochylić się nad fenomenem funkcjonowania polskiego państwa na uchodźstwie. W trakcie wydarzenia dyskutowano więc nad zakresem pojęciowym tego terminu, jego znaczeniem w dziejach historii Polski XX wieku oraz aktualnym stanem badań i postulatami badawczymi. Konferencja odbyła się z inicjatywy Centrum Badań nad Historią Polskiego Państwa na Uchodźstwie KUL – ośrodka naukowo-badawczego i popularyzatorskiego, który specjalizuje się w tej tematyce. Impulsem do zorganizowania tego spotkania była pierwsza rocznica powołania centrum oraz ponowny pogrzeb trzech prezydentów RP na uchodźstwie (Władysława Raczkiewicza, Augusta Zaleskiego i Stanisław Ostrowskiego), który miał miejsce 12 listopada 2022 roku w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie. Konferencja poświęcona polskiemu państwu na uchodźstwie została podzielona na sześć sesji tematycznych. Pierwsza z nich miała charakter dyskusji, w której udział wzięli prof. Grzegorz Górski (Rektor Kolegium Jagiellońskiego Toruńskiej Szkoły Wyższej), dr hab. Grzegorz Kulka (Uniwersytet Wrocławski) oraz dr Jan Tarczyński (Dyrektor Centralnej Biblioteki Wojskowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, w l. 1991-2010 dyrektor biura ostatniego prezydenta RP na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego). Temat tej debaty brzmiał: Polskie państwo na uchodźstwie – próba definicji, zadania, działalność, znaczenie. W kolejnej sesji – również odbywającej się w formie debaty – udział wzięli prof. Bogusław Polak (Politechnika Koszalińska) oraz dr hab. Juliusz Tym (Akademia Sztuki Wojennej). Profesorowie dyskutowali o Władzach wojskowych RP jako elemencie składowym państwowości emigracyjnej. Trzecia sesja dotyczyła Stanu badań nad życiem politycznym emigracji. Swoje wystąpienia zaprezentowali wówczas dr hab. Krzysztof Kaczmarski (Instytut Pamięci Narodowej Oddział Rzeszów), który mówił o nurcie narodowo-demokratycznym; dr hab. Arkadiusz Indraszczyk, prof. UwS (Uniwersytet w Siedlcach) prezentujący stronnictwa polskiego ruchu ludowego; prof. Arkadiusz Adamczyk (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach), opowiadający o środowiskach piłsudczykowskich na emigracji, oraz dr hab. Jarosław Rabiński, prof. KUL (Centrum Badań nad Historią Polskiego Państwa na Uchodźstwie KUL), który przedstawił nurt chrześcijańsko-demokratyczny. Czwarta sesja, zatytułowana: Władze RP na uchodźstwie w okresie II wojny światowej, zgromadziła następujących badaczy: dr hab. Waldemar Grabowski (Biuro Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej) zaprezentował temat rządu Polski Walczącej (1939-1945); dr hab. Anna Pachowicz (Akademia Nauk Stosowanych w Tarnowie) omówiła dzieje komitetów: Ministrów dla Spraw Kraju, Polityczny Ministrów, Ekonomiczny Ministrów w rządzie gen. W. Sikorskiego; Piotr Długołęcki (Polski Instytut Spraw Międzynarodowych) przedstawił stosunek rządu RP na uchodźstwie wobec Zagłady Żydów; z kolei dr hab. Michał Polak (Politechnika Koszalińska) przeanalizował koncepcje powojennej odbudowy kraju przez ośrodek władzy w Londynie. W piątej części konferencji, nazwanej: Powojenne dylematy, swoje wystąpienia zaprezentowali: dr hab. Grzegorz Kulka (Uniwersytet Wrocławski), który przedstawił podstawy prawne działalności Oficerskich Sądów Honorowych w Polskich Siłach Zbrojnych (PSZ) na Zachodzie; Michał Dworski (Centrum Badań nad Historią Polskiego Państwa na Uchodźstwie KUL) omawiający problematykę powojennego funkcjonowania uznanych placówek zagranicznych rządu RP na uchodźstwie; Bartosz Czajka (Centrum Badań nad Historią Polskiego Państwa na Uchodźstwie KUL) prezentujący zarys emigracyjnej działalności Tytusa Filipowicza (1945-1953); Marcin Arbuz (Wojskowe Biuro Wprowadzenie 9 Historyczne) mówiący o Polskich Siłach Powietrznych w l. 1939-1947 oraz dr Marek Jedynak (Instytut Pamięci Narodowej), który scharakteryzował dzieje Brygadowego Koła Młodych „Pogoń”. Ostatnia sesja, Konteksty, odnosiła się do różnych tematów pośrednio związanych z problematyką poruszaną podczas konferencji. W jej trakcie swoje referaty wygłosili: dr hab. Anna Siwik, prof. AGH (Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie), która opowiedziała o relacjach Gustawa Herlinga-Grudzińskiego z emigracyjną PPS; dr Anna Z. Cichocka (Instytut Pawła Włodkowica) prezentująca stosunek paryskiej „Kultury” wobec państwowości uchodźczej; dr Paweł Chojnacki (Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk) omawiający relacje Józefa Mackiewicza z obozem politycznym prezydenta Augusta Zaleskiego oraz Kamil Świderski (Centrum Badań nad Historią Polskiego Państwa na Uchodźstwie KUL), który opisał sprawę konsekwencji opublikowania artykułu Poleszuk przez Karola Zbyszewskiego. Pokłosiem powyższej konferencji jest niniejsza książka, którą właśnie oddajemy do Państwa rąk. Zawiera ona artykuły rozszerzające problematykę wystąpień naszych prelegentów. Ma ona charakter pokonferencyjny. W niniejszym tomie znajduje się 11 tekstów, które zostały podzielone na trzy części: 1) Polskie państwo na uchodźstwie – struktury i koncepcje; 2) Środowiska polityczne na emigracji; oraz 3) Varia. W pierwszej części znalazły się artykuły autorstwa: Waldemara Grabowskiego (Nieznany rząd Polski Walczącej (1939-1945) – pracownicy, struktury. Refleksje w świetle najnowszych publikacji), Anny Pachowicz (Komitet Ministrów dla Spraw Kraju, Komitet Polityczny Ministrów i Komitet Ekonomiczny Ministrów w strukturze pierwszego polskiego rządu emigracyjnego Władysława Sikorskiego), Marcina Arbuza (Polskie Siły Powietrzne na Zachodzie 1939-1947. Stan badań i postulaty badawcze), Grzegorza Kulki (Podstawy prawne działalności Oficerskich Sądów Honorowych w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie – przyczynek do badań), Michała Dworskiego (Placówki dyplomatyczne i konsularne rządu RP na uchodźstwie w państwach uznających legalność tego ośrodka władzy po 1945 roku – stan badań i perspektywy badawcze) i Anny Z. Cichockiej (Koncepcja polskiego państwa na uchodźstwie w publicystyce „Kultury” paryskiej). W drugiej części zaprezentowane zostały materiały poświęcone trzem środowiskom politycznym na emigracji. Stronnictwa polskiego ruchu ludowego Wprowadzenie zaprezentował Arkadiusz Indraszczyk (Stronnictwa polskiego ruchu ludowego na emigracji. Stan badań i postawa wobec tzw. trwałości państwowości polskiej na uchodźstwie), o piłsudczykach swoje refleksje zamieścił Arkadiusz Adamczyk (Państwo i legalizm w myśli politycznej środowiska piłsudczykowskiego na emigracji), z kolei o prezydenckim „Zamku” i postaci Józefa Mackiewicza swoje uwagi nakreślił Paweł Chojnacki (Dlaczego Józef Mackiewicz nie został doradcą politycznym prezydenta Augusta Zaleskiego?). Trzecia, a zarazem ostatnia część książki, zawiera artykuły powiązane z tematyką struktur państwa polskiego na uchodźstwie przez pryzmat dwóch postaci. O emigracyjnym okresie działalności Tytusa Filipowicza opowiedział Bartosz Czajka (Emigracyjna działalność Tytusa Filipowicza (1945-1953)), natomiast o publicystyce Karola Zbyszewskiego – Kamil Świderski („Zaś bagnetem w te śpary” – sprawa artykułu „Poleszuk” Karola Zbyszewskiego). Redaktorzy niniejszej pracy pragną serdecznie podziękować wszystkim Autorom za wkład w powstanie tego dzieła. Szczególne wyrazy wdzięczności należą się także recenzentom wydawniczym – panom profesorom: Jackowi Piotrowskiemu i Markowi Białokurowi. Osobne podziękowania składamy Wydawnictwu KUL i jego pracownikom, dzięki którym niniejsza publikacja ujrzała światło dzienne.
Description
Keywords
Citation
Rabinski, J, Dworski, M. (red.). (2024). Polskie państwo na uchodźstwie 1939-1991. Stan badań i perspektywy badawcze. Wydawnictwo KUL